Lütfen bekleyin..

NAMİ TEMELTAŞ

ÇALINAN DİL

08 Nisan 2016, 19:12 - Okunma: 2107

Yıllarca olmadığı iddia edilen bir dildir Kürtçe. Kürt varlığı kabul edilmeden dilinin kabul edilmesini beklemek elbette saçma olurdu.

Şeyh Sait ayaklanması” olarak anılan olaylar sırasında, Diyarbakır’da kurulan ve sınırsız yetkiye sahip olan İstiklal mahkemesinde, sadece Türkçe bilmediği ve konuşup kendisini ifade edemediği için idam edilenlerin varlığı bile yeterlidir, Kürtleri yok etme çalışmaları için.

Kürtler elbette varlık olarak biliniyordu.

Ancak bilinen varlıklarının Türklük içerisinde yok edilmesi için çalışılıyor bu anlamda da yok sayılıyorlardı. Kürtçe yasaklanmış, konuşanlar cezalandırılmıştı.

Tüm insanların Türkçe öğrenmesi için çalışmalar yürütülüyordu.

Kürt varlığı aşağılandı, küçük görüldü. Uzun süre, özellikle askerler içerisinde kullanılan “kuyruklu Kürt” deyimi, Kürtleri hayvan yerine koyarak aşağılayan bir deyim olarak kullanıldı. Mahkemelerde, “20–30 kelimelik bir dil” denilerek aşağılandı.

Asimilasyon politikaları çok yoğun olarak kullanıldı.

Öyle ki Kürtler, baskı, şiddet ve öldürülme korkusuyla kendi dilini kullanmamaktan unutur hale geldi. Özellikle şehirlerde yaşayan Kürtlerin kullandığı kendi dili kelime hazinesi olarak küçüldü, daraldı ve yarı Türkçeleşti.

1970’lerin başında Kürtçe bilmeseniz de şehirde yaşayan ve Kürtçe konuşan insanların söylediklerini anlayabilirdiniz. Konuşulan Kürtçenin yarısından fazlası Türkçe idi.

Bu durum yıllar süren asimilasyonun ne kadar etkin olduğunu gösteriyordu.

1970’li yıllarda gelişen devrimci ve ulusalcı hareketler dillerine de sahip çıkarak geliştirmeye çalıştı. Alfabeler, dil bilgisi kitapları yayınlandı.

Sözlükler yapılandırılmaya çalışıldı. Kürtçe içerisinde unutulan, kullanılmayan kelimeler tekrar dile dahil edildi. Yavaş da olsa asimilasyonun izleri silinmeye, dili zenginleşmeye başlamıştı.

Devrimci ve ulusalcı hareketler geliştikçe beraberinde gelişen ulusal bilinç de dilini sahiplenme konusunda güç veriyordu.

Devletin kuruluşunda birlikte hareket eden ya da öyleymiş gibi görünen ulusal kimliklerin en büyüklerinden olan Kürtler bir anda düşman ilan edilerek yok edilmeye çalışılırken, birlikte yaşamanın getirdiği dillerin kaynaşması, birbirinden kelimeler alması unutulmuştu. Ya da görmezden geliniyor, önemsenmiyordu.

Oluşturulan Türk dil kurumu, konuşulan Türkçeyi sadeleştirmeye çalışsa da, Osmanlıca denilen ve içerisinde ağırlıklı olarak Türkçe, Farsça, Arapça ve Kürtçe kelimelerden oluşan dili ne kadar sadeleştirebilirdi ki.

Yüzyıllardır kullanılan kelimelerin yerine koyulmaya çalışan bir takım kelimeler tutsa da halkın kendi alışkanlıklarından vazgeçmesi kolay değildi.

Dili sadeleştirerek sade Türkçe haline getirmeye çalışan kurum bir süre sonra, Türkçe olmasa da kullanılan kelimeleri Türkçe olarak ilan edip kullanmaya devam edilmesini sağlayarak işin kolayına kaçmaya başladı.

Burada başta Türk dil kurumu ve bu konuda çalışanlarının kolay yolu seçerek dil içerisindeki Türkçe olmayan kelimeleri de Türkçe kabul ederek kullanmaları sonucu Türkçe konuşanlar konuştukları kelimelerin kökenini bilmeden Türkçe olarak kabul edip kullanıyordu.

Türkçe olarak ilan ettiği kelimelerin birçoğu köken olarak farklı dillere ait kelimelerdi ama o dönemlerde okur-yazar oranının düşük olması, insanların bu konuda gerekli hassasiyeti göstermemesi, araştırmaması sonucunda kabul gördü ve kullanılmaya devam edildi.

Kürtler, kendi dillerine sahip çıkıp zenginleştirmeye başladığında, köken olarak kendi dillerine ait olmasına rağmen Türkçe olarak ilan edilip kullanılan kelimelerin varlığı ortaya çıkmaya başladı.

Bu durum Türklerce kabul görmemesine ve itiraz edilmesine rağmen en azından Kürtler tarafından biliniyordu.

Türkçe içerisinde yadsınmayacak sayıda Kürtçe kelime, Kürtçe olduğu bilinmeden, Türkçe olarak kabul görerek kullanılıyordu.

Bunlardan en belirginleri, en çok kullanılan ve bilinenleri; Sarhoş, Serhat, Süvari, Herkes, Pineklemek, Pes/Pes etme gibi kelimelerdir.

Sarhoş; Ser-Xweş(Baş-Hoş), Serhat; Ser-Hat(Baş-Gelmek), Süvari; suvar(binmek), Herkes; her-kes(Çok-kişi), Pineklemek; Pin(kümes), Pes; bes(yeter, yeterli).

Bu tür, bunlara benzer birçok kelime, Türkler tarafından Kürtçe olduğu bilinmeden, Türkçe kabul edilerek kullanılmaktadır.

Birlikte yaşamanın, aynı/bitişik toprakları kullanmanın, sosyal ve ticari faaliyetlerin getirdiği birbirinden kelime alarak kullanması doğaldı.

Böylece diller kendi eksik yanını diğer dillerden tamamlıyordu.

Türkiye’de de böyle olmuştu. Tek fark, kelimeleri Türkçeleştirip kökenini unutturarak. Bu yapılan dillerin kaynaşması veya yardımlaşması değil, hırsızlık oluyordu.

Türkçede kullanılan ve Türkçe olarak kabul görmüş en ilginç kelime “Dürbün” idi.

Dürbün, en çok askerler tarafından kullanılan ve uzaktakileri görmeye yarayan aletin ismiydi. Dürbün kelimesinin Kürtçe olduğunu çoğu Kürt de bilmiyordu.

Dürbün; Dur (Uzak), Bin (getirmek)

Gerek Türkler gerekse Kürtler bu kelimeyi Türkçe olarak kabul etmiş ve kullanılmıştı.

Diller de Halklar gibi kardeştir, kardeş olmalıdır.

Birbirlerine ihanet etmemeli, yardımlaşma içerisinde olmalıdır.

Birileri bizleri birbirimize düşman etmeye çalışsalar da…

Not: Bu yazıyı yazmak, Bianet’de Bedri Adanır’a ait “Mutasyonlu Kürtçe İsimler Sözlüğü” yazısını okuduktan sonra aklıma geldi. Kürtçe yazılışlar konusunda yanlışlarım olabilir.

http://bianet.org/bianet/siyaset/173586-mutasyonlu-kurtce-isimler-sozlugu

  • Bu haberi paylaşın:
UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.
Yazarın Diğer Yazıları
192 gün önce
205 gün önce
213 gün önce
324 gün önce
356 gün önce
404 gün önce
464 gün önce
488 gün önce
506 gün önce
511 gün önce
548 gün önce
552 gün önce
572 gün önce
573 gün önce
586 gün önce
596 gün önce
601 gün önce
604 gün önce
607 gün önce
609 gün önce
614 gün önce
621 gün önce
622 gün önce
623 gün önce
625 gün önce
628 gün önce
632 gün önce
646 gün önce
647 gün önce
653 gün önce
671 gün önce
678 gün önce
679 gün önce
681 gün önce
682 gün önce
684 gün önce
685 gün önce
686 gün önce
687 gün önce
688 gün önce
691 gün önce
698 gün önce
699 gün önce
700 gün önce
702 gün önce
709 gün önce
712 gün önce
713 gün önce
716 gün önce

bmV0aGFiZXJ5YXppbGltaS5jb20=