Lütfen bekleyin..

NAMİ TEMELTAŞ

ÇALINAN DİL

08 Nisan 2016, 19:12 - Okunma: 1374

Yıllarca olmadığı iddia edilen bir dildir Kürtçe. Kürt varlığı kabul edilmeden dilinin kabul edilmesini beklemek elbette saçma olurdu.

Şeyh Sait ayaklanması” olarak anılan olaylar sırasında, Diyarbakır’da kurulan ve sınırsız yetkiye sahip olan İstiklal mahkemesinde, sadece Türkçe bilmediği ve konuşup kendisini ifade edemediği için idam edilenlerin varlığı bile yeterlidir, Kürtleri yok etme çalışmaları için.

Kürtler elbette varlık olarak biliniyordu.

Ancak bilinen varlıklarının Türklük içerisinde yok edilmesi için çalışılıyor bu anlamda da yok sayılıyorlardı. Kürtçe yasaklanmış, konuşanlar cezalandırılmıştı.

Tüm insanların Türkçe öğrenmesi için çalışmalar yürütülüyordu.

Kürt varlığı aşağılandı, küçük görüldü. Uzun süre, özellikle askerler içerisinde kullanılan “kuyruklu Kürt” deyimi, Kürtleri hayvan yerine koyarak aşağılayan bir deyim olarak kullanıldı. Mahkemelerde, “20–30 kelimelik bir dil” denilerek aşağılandı.

Asimilasyon politikaları çok yoğun olarak kullanıldı.

Öyle ki Kürtler, baskı, şiddet ve öldürülme korkusuyla kendi dilini kullanmamaktan unutur hale geldi. Özellikle şehirlerde yaşayan Kürtlerin kullandığı kendi dili kelime hazinesi olarak küçüldü, daraldı ve yarı Türkçeleşti.

1970’lerin başında Kürtçe bilmeseniz de şehirde yaşayan ve Kürtçe konuşan insanların söylediklerini anlayabilirdiniz. Konuşulan Kürtçenin yarısından fazlası Türkçe idi.

Bu durum yıllar süren asimilasyonun ne kadar etkin olduğunu gösteriyordu.

1970’li yıllarda gelişen devrimci ve ulusalcı hareketler dillerine de sahip çıkarak geliştirmeye çalıştı. Alfabeler, dil bilgisi kitapları yayınlandı.

Sözlükler yapılandırılmaya çalışıldı. Kürtçe içerisinde unutulan, kullanılmayan kelimeler tekrar dile dahil edildi. Yavaş da olsa asimilasyonun izleri silinmeye, dili zenginleşmeye başlamıştı.

Devrimci ve ulusalcı hareketler geliştikçe beraberinde gelişen ulusal bilinç de dilini sahiplenme konusunda güç veriyordu.

Devletin kuruluşunda birlikte hareket eden ya da öyleymiş gibi görünen ulusal kimliklerin en büyüklerinden olan Kürtler bir anda düşman ilan edilerek yok edilmeye çalışılırken, birlikte yaşamanın getirdiği dillerin kaynaşması, birbirinden kelimeler alması unutulmuştu. Ya da görmezden geliniyor, önemsenmiyordu.

Oluşturulan Türk dil kurumu, konuşulan Türkçeyi sadeleştirmeye çalışsa da, Osmanlıca denilen ve içerisinde ağırlıklı olarak Türkçe, Farsça, Arapça ve Kürtçe kelimelerden oluşan dili ne kadar sadeleştirebilirdi ki.

Yüzyıllardır kullanılan kelimelerin yerine koyulmaya çalışan bir takım kelimeler tutsa da halkın kendi alışkanlıklarından vazgeçmesi kolay değildi.

Dili sadeleştirerek sade Türkçe haline getirmeye çalışan kurum bir süre sonra, Türkçe olmasa da kullanılan kelimeleri Türkçe olarak ilan edip kullanmaya devam edilmesini sağlayarak işin kolayına kaçmaya başladı.

Burada başta Türk dil kurumu ve bu konuda çalışanlarının kolay yolu seçerek dil içerisindeki Türkçe olmayan kelimeleri de Türkçe kabul ederek kullanmaları sonucu Türkçe konuşanlar konuştukları kelimelerin kökenini bilmeden Türkçe olarak kabul edip kullanıyordu.

Türkçe olarak ilan ettiği kelimelerin birçoğu köken olarak farklı dillere ait kelimelerdi ama o dönemlerde okur-yazar oranının düşük olması, insanların bu konuda gerekli hassasiyeti göstermemesi, araştırmaması sonucunda kabul gördü ve kullanılmaya devam edildi.

Kürtler, kendi dillerine sahip çıkıp zenginleştirmeye başladığında, köken olarak kendi dillerine ait olmasına rağmen Türkçe olarak ilan edilip kullanılan kelimelerin varlığı ortaya çıkmaya başladı.

Bu durum Türklerce kabul görmemesine ve itiraz edilmesine rağmen en azından Kürtler tarafından biliniyordu.

Türkçe içerisinde yadsınmayacak sayıda Kürtçe kelime, Kürtçe olduğu bilinmeden, Türkçe olarak kabul görerek kullanılıyordu.

Bunlardan en belirginleri, en çok kullanılan ve bilinenleri; Sarhoş, Serhat, Süvari, Herkes, Pineklemek, Pes/Pes etme gibi kelimelerdir.

Sarhoş; Ser-Xweş(Baş-Hoş), Serhat; Ser-Hat(Baş-Gelmek), Süvari; suvar(binmek), Herkes; her-kes(Çok-kişi), Pineklemek; Pin(kümes), Pes; bes(yeter, yeterli).

Bu tür, bunlara benzer birçok kelime, Türkler tarafından Kürtçe olduğu bilinmeden, Türkçe kabul edilerek kullanılmaktadır.

Birlikte yaşamanın, aynı/bitişik toprakları kullanmanın, sosyal ve ticari faaliyetlerin getirdiği birbirinden kelime alarak kullanması doğaldı.

Böylece diller kendi eksik yanını diğer dillerden tamamlıyordu.

Türkiye’de de böyle olmuştu. Tek fark, kelimeleri Türkçeleştirip kökenini unutturarak. Bu yapılan dillerin kaynaşması veya yardımlaşması değil, hırsızlık oluyordu.

Türkçede kullanılan ve Türkçe olarak kabul görmüş en ilginç kelime “Dürbün” idi.

Dürbün, en çok askerler tarafından kullanılan ve uzaktakileri görmeye yarayan aletin ismiydi. Dürbün kelimesinin Kürtçe olduğunu çoğu Kürt de bilmiyordu.

Dürbün; Dur (Uzak), Bin (getirmek)

Gerek Türkler gerekse Kürtler bu kelimeyi Türkçe olarak kabul etmiş ve kullanılmıştı.

Diller de Halklar gibi kardeştir, kardeş olmalıdır.

Birbirlerine ihanet etmemeli, yardımlaşma içerisinde olmalıdır.

Birileri bizleri birbirimize düşman etmeye çalışsalar da…

Not: Bu yazıyı yazmak, Bianet’de Bedri Adanır’a ait “Mutasyonlu Kürtçe İsimler Sözlüğü” yazısını okuduktan sonra aklıma geldi. Kürtçe yazılışlar konusunda yanlışlarım olabilir.

http://bianet.org/bianet/siyaset/173586-mutasyonlu-kurtce-isimler-sozlugu

  • Bu haberi paylaşın:
UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.
Yazarın Diğer Yazıları
22 gün önce
53 gün önce
102 gün önce
162 gün önce
185 gün önce
204 gün önce
208 gün önce
245 gün önce
249 gün önce
269 gün önce
270 gün önce
283 gün önce
293 gün önce
299 gün önce
301 gün önce
304 gün önce
306 gün önce
311 gün önce
318 gün önce
319 gün önce
320 gün önce
322 gün önce
325 gün önce
329 gün önce
343 gün önce
344 gün önce
350 gün önce
368 gün önce
375 gün önce
376 gün önce
378 gün önce
379 gün önce
381 gün önce
382 gün önce
383 gün önce
384 gün önce
385 gün önce
388 gün önce
395 gün önce
396 gün önce
397 gün önce
399 gün önce
406 gün önce
409 gün önce
411 gün önce
413 gün önce

bmV0aGFiZXJ5YXppbGltaS5jb20=