Lütfen bekleyin..

SEDAT ERİŞ

BATMANLI İŞADAMLARINA BİLGİ NOTU

06 Kasım 2016, 16:12 - Okunma: 1709

Türk ekonomisinin yeni bir stratejisi son 14 yıldır gittikçe ivme kazanıyor.

Bu bağlamda Yap-İşlet Devret modeliyle gerçekleştirilen yollar, köprüler, tünellerin hizmete açılması memnunluk yaratıyor.

Ancak bu önemli projelerde 2014 yılından bu yana Ak Parti hükümetleri tarafından uygulanan “Satın Alma Garantisi” ve de “Finansman Garantisi”nde bazı endişeler dile getiriliyor.

Bu endişenin kaynağında ise devletin bu projeye verdiği satın alma garantisinin ve finansman garantisinin ekonomik kriterlere göre tam bir karşılığı yok.

Yani devlet önemli bir taahhüt veriyor.

Temelde ülkemizin ekonomik siyasetinde yeni hizmetleri üretirken özel sektörün devreye girmesi yanlış bir uygulama değil.

Dolayısıyla Yap-İşlet-Devret modeli yanlış bir strateji değil.

Peki, bu modelin dünyadaki uygulamaları nasıl?

Gelişmiş ülkelerde Yap-İşlet-Devlet modeli çok başvurulan bir yöntem değil.

Gelişmekte olan ülkelerde ise bu uygulamalar devletlerin ekonomik politiğine göre farklılıklar gösterir.

Ülkemizdeki Yap-İşlet-Devlet modelindeki sıkıntılar ve riskler ekonomik çevrelerde şu başlıklarda dile geliyor

1- “Yap-İşlet-Devret modeliyle yapılan ihalelerde, ihaleyi alanlara;

(A) Uzun süreli imtiyaz hakkı verilmesi,

(B) Devletin gelecekteki gelirlerinden vazgeçilmesi

(C) Satın alma ve finansman garantisiyle bütçelere uzun süreli yükler getirilmesi tehlikesinin olması.

Endişeleri dile getiren ekonomi uzmanları, Osmanlı’nın son yıllarında yabancı şirketlere verilen imtiyazlarla, vazgeçilen bütçe gelirleriyle ve gereksiz borçlanmalarla Osmanlı’nın başının derde girmesini hatırlatıyorlar.

Bu endişe haksız değil.

Ülkemizin özel sektörü kendilerine yabancı partner bularak bu ihaleleri alıyorlar.

Yani ulusal şirketlerimiz uluslar arası ortaklıklar kurarken Türk şirketine ortak olan Yabancı sermaye yatırımını garantiye almak için Uluslar Arası Hukuk Normlarını ön plana almaktalar.

Tam bu noktada satın alma garantisi önemli bir sorun olmayı ülkemiz ekonomisine dayatmaktadır.

Peki, satın alma garantisi nedir ve hangi mahsurları karşımıza getirebilir.

Yap-İşlet-Devret modeliyle, bir yolun yapımı ve 10 yıl süreyle işletilmesi ihaleye çıkarılıyor. Yolun inşa bedeli 1 milyar dolar.

İhale ilanında, köprünün yıllık işletme gelirinin 150 milyon dolar olarak tahmin edildiği belirtiliyor.

İhaleyi alan bir firma, 1 milyar dolara yolu inşa edecek, 10 yıl boyunca üzerinden geçenlerden para toplayacak.

(Böylece, hem ihaleyi alırken devlete dolar olarak ödediği ihale bedelini, hem yolun inşa giderini, hem de 10 yıllık bakım masraflarını karşılayacak.

Hem de yolu inşa etmek için bankalardan aldığı kredinin taksitini ve faizini ödeyecek.

İhaleyi alanın, “Ya bu yoldan geçenlerden her yıl 150 milyon dolar geçiş ücreti toplayamazsam” diye endişeye düşmemesi için Hazine garanti veriyor.

“Yıllık geçiş ücreti geliri 150 milyon dolardan az olursa, aradaki fark bütçeden köprüyü işletene ödenecek. 150 milyon dolar ve üstü, işletmecinin hakkı.

İşte bu anlayışa “Hazine’nin Satın Alma Garantisi” deniliyor.

Ekonomide düşünen beyinlerimizin diğer bir kaygısı ise, finansman garantisidir.

Finansman garantisini örneklem yoluyla anlatmaya çalışayım

Yap-İşlet-Devret modeliyle, bir yolun yapımı ve 10 yıl süreyle işletilmesi ihaleye çıkarılıyor. İhaleyi alan, ihale bedelini dolar olarak devlete ödüyor.

Ama yolu inşa etmek için 1 milyar dolar krediye ihtiyacı var.

Bu krediyi yabancı bankalar, yerli bankalar “teminat/garanti” olmadan vermiyorlar.

İşte bu durumda Hazine, kredi verecek bankalara “Finansman Garantisi” veriyor.

İhaleyi alanın yolu tamamlayamaması halinde yolu tamamlamayı, yol tamamlandıktan sonra, ihaleyi alan borçlarının anapara taksitini veya faizini ödeyemezse, borcunu ödemeyi üstleniyor.

Yolu yapacak olan için kredi verecek yabancı bankalar ve yerli bankalar için borçlu, yolu yapacak olan değil, Hazine oluyor.

Yani YAP İŞLET-DEVRET modeliyle yapılan yatırımda Davul Devletin Boynunda, Tokmak İse Yatırımı Yapan Firmanın Elinde.

Yap-İşlet-Devret modeliyle büyük projelere imza atan özel sektörün hiç bir riski yok.

YAP İŞLET DEVRET modeliyle proje ihalesini alan firmanın kaybetmesi, zarar etmesi söz konusu değil.

Yani Yap-İşlet-Devret yoluyla büyük proje alan firmalar Kazan –Kazan şeklinde sürekli kar etme gibi büyük bir avantaj elde ediyor.

Devletin verdiği garanti nedeniyle bankalar seve seve borç veriyor. 2014 yılında kabul edilen bir kanunla, Yap-İşlet-Devret modelinde gerçekleştirilecek yatırımları üstlenen firmalara satın alma ve finansman garantisi imkânı getirildi.

Hangi firmaya ne garantisi verileceğini, ne kadar garanti verileceğini devletin hazinesi belirliyor.

Devletin firmalara hazine garantisi vermesi iyi ama bu konuda farklı ayrıcalıklar yapıldığı gibi birçok dedikodu havada uçuşuyor.

Bu dedikodular ve bazı firmaların açgözlü yaklaşımlarına karşın Ak Parti 2014 yılından bu yana bütçeye “ikraz” ve “üstlenme” garantisi verilen projeler için limit koymaya başladı.

2014 yılı bütçesinden bu yana ikraz ve üstlenme limitleri ayrı ayrı 3 milyar dolardı. 2016 bütçesinde ikraz limiti 4 milyar dolara yükseltildi.

İkraz bütçeleri Milli para birimimiz TC bütçesi TL ile hazırlanıyor.

TL ile hazırlanan bütçede ikraz ve üstlenim limitleri dolar olarak belirtiliyor.

Yap –İşlet-Devret modeliyle projeler hızlı bir biçimde bitiriliyor bürokrasinin olmadığı özel sektör dünyasında tek bir ilke var;

Bir an önce kar etmek, hızlı para kazanmak

Bu anlayış Yap-İşlet-Devret projelerini cazibeli hale getiriyor.

Zeki, öngörülü ve projeci Batman’ın iş dünyası Yap-İşlet-Devret merkezli bölgeye yönelik proje üretip hem kentimize hem bölgemize hem de ülke ekonomisine ciddi katkılar sunabilir.

Bu kapasiteye sahip Batmanlı İşadamları iktidardan da ciddi destek alır diye düşünüyorum.

Benden söylemesi.

  • Bu haberi paylaşın:
UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.
Yazarın Diğer Yazıları
36 gün önce
92 gün önce
110 gün önce
151 gün önce
155 gün önce
163 gün önce
175 gün önce
177 gün önce
195 gün önce

bmV0aGFiZXJ5YXppbGltaS5jb20=