Lütfen bekleyin..

FATİH YOKUŞ

YERLEŞİM YERİ OLARAK DİYARBAKIR

12 Şubat 2018, 18:38 - Okunma: 1830

Diyarbakır ve çevresinde insanların ne zaman yaşadığı kesin olarak bilinmemekle beraber, günümüze kadar önemini kayıp etmeden, düzenli yerleşim yerinin İç kale olduğu bir gerçektir.
İç kale; o zamanın, yaşam, barınma, korunma ve jeopolitik şartlarına en uygun, doğal yapısıyla saldırılara karşı koruması kolay, su imkânı, zirai yapısı ile iskân edilmeye en uygun bir yerdi.
İç Kale, Diyarbakır’ın merkez çekirdeğini oluşturur. Şehir tarih içerisindeki değişim ve gelişimini burasını hep merkez almıştır. İç kalenin yerleşim alanı oluşmasında Karacadağın çok önemli bir yer vardır.
İlin batısında bulunan ve volkanik bir dağ olan Karacadağ; Günümüz, Şanlıurfa, Mardin ve Diyarbakır il sınırlarını bir birine bağlayan, 120 km. Çapı ve 8000 km alana sahip ve en yüksen tepesinin 1957 m olan bir platodur.
Petrografik ve jeokimyasal verilere göre; Karacadağ üç ana evrede, pek çok fazda üst Miyosen’de meydana gelmeye başlamış; yakın zamana kadar oluşumları devam etmiştir. Tümü bazaltik (oliven, bazalt, tefrit, bazenit, trakibazalt türleri) birleşiğidir.
Karacadağdan akan lavların bir kısmı Dicle nehrine kadar gelmiş, soğumuş ve kalkan balığı biçiminde bir şekil almıştır.
Amalaka kızlarından olan Melike Amida da, Hz. Yunus (as) iman ederek Müslüman olmuştur. Bunun üzerine Hz. Yunus(as)da şehri şimdiki İçkale’yi Karacadağ’dan gelen lavların soğumasıyla oluşan sert kara haline gelen Fis Kayası’nın üstünde, etrafını kalkan balığı biçiminde ki kaleyi inşa etmeye başlamıştır. (seyahatname)
Şehir merkezinin yani İç Kalenin milattan önce 2300 yılında, İran ve Irak’ı Akdeniz ve Karadeniz’e bağlayan yolların kavşağında kurulduğudur. (diy.ans.9 c. 465)
M.Ö. 3 binli yıllarda bölgenin hâkimi Asurlar olduğu ilk adının Asur metinlerinde “Amidi” olduğudur. (Diyar. Kül.tür. sitesi).
MÖ. 2000 yıllarda Hurilerin bölgede yaşadığıdır. (Grousset, 1947,14)
İç Kale, günümüze ulaşan kanıtlara ve konumuna bakılarak burasının son yıllara kadar, kentin “yönetim merkezi” olarak sürekli bir işlev gördüğüdür.
Osmanlı imparatorluğunun en parlak dönemi olan Kanuni Sultan Süleyman 16 burç ve iki yeni kapı eklemiş ve İç Kaleyi genişletmiştir.
İç Kale içinde önemli yerlerin başında Virantepe Höyüğüdür. Yapılan kazı çalışmalarında, 13 yüzyılın başlarında Artukoğullar dönemindeki Sarayının kalıntıları ve en önemli kısmı ise dört tarafı eyvanlarla açılan süslü bir havuzdur.
İçkale, Dicle nehrine hakim bir tepesinde olması, su kaynakları, elverişli iklimi, toprak yapısı, yolların kavşağında olması, Hevsel bahçeleri ile hep önem kazanmış ve önem kazanmaya devam edecektir.
Diyarbakır ilk düzenli yerleşim yeri olan İçkale olduğu ve burada bulunan höyüğün tarihsel olarak ne zaman yapıldığı konusunda arkeolojik bulgularda burasının Amida höyükü olarak isimlendiği yaklaşık olarak M.Ö. 3700-3500 yılları arsında kurulduğu tahmin edilmektedir.
Yapılan yüzeysel çalışmaları sonucun höyüğün M.Ö.4200 yılara kadar inmekte Asurlar döneminde olduğu tahmin edilmektedir. İlk kalenin de Huriler döneminde yapıldığı kabul edilmektedir. Daha sonra sırasıyla Romalılar, Bizanslılar ve en nihayet İslam dönemi ile Artuklular burayı merkez olarak kullanmışlardır.
Selam ve dua ile

 

  • Bu haberi paylaşın:
UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.
Yazarın Diğer Yazıları
14 gün önce
16 gün önce
25 gün önce
38 gün önce
43 gün önce
44 gün önce
60 gün önce
65 gün önce
74 gün önce
81 gün önce
84 gün önce
89 gün önce
92 gün önce
98 gün önce
102 gün önce
106 gün önce
110 gün önce
112 gün önce
116 gün önce
117 gün önce
121 gün önce
124 gün önce
130 gün önce
134 gün önce
140 gün önce
149 gün önce
155 gün önce
163 gün önce
177 gün önce
185 gün önce
190 gün önce
191 gün önce
199 gün önce
215 gün önce
217 gün önce
219 gün önce
224 gün önce
227 gün önce
235 gün önce
245 gün önce
250 gün önce
256 gün önce
260 gün önce
262 gün önce
267 gün önce
270 gün önce
273 gün önce
276 gün önce
283 gün önce
284 gün önce
285 gün önce
287 gün önce
289 gün önce
291 gün önce
295 gün önce
297 gün önce
298 gün önce
299 gün önce
302 gün önce
303 gün önce
304 gün önce
305 gün önce
308 gün önce
309 gün önce
310 gün önce
311 gün önce
316 gün önce
322 gün önce
326 gün önce
331 gün önce
336 gün önce
344 gün önce
346 gün önce
351 gün önce
355 gün önce
357 gün önce
360 gün önce
367 gün önce
374 gün önce
378 gün önce
387 gün önce
388 gün önce
392 gün önce
393 gün önce
396 gün önce
402 gün önce
409 gün önce
411 gün önce
413 gün önce
416 gün önce
417 gün önce
421 gün önce
431 gün önce
434 gün önce
441 gün önce
450 gün önce
462 gün önce
479 gün önce
488 gün önce
505 gün önce

bmV0aGFiZXJ5YXppbGltaS5jb20=