Lütfen bekleyin..

FATİH YOKUŞ

YERLEŞİM YERİ OLARAK DİYARBAKIR

12 Şubat 2018, 18:38 - Okunma: 1284

Diyarbakır ve çevresinde insanların ne zaman yaşadığı kesin olarak bilinmemekle beraber, günümüze kadar önemini kayıp etmeden, düzenli yerleşim yerinin İç kale olduğu bir gerçektir.
İç kale; o zamanın, yaşam, barınma, korunma ve jeopolitik şartlarına en uygun, doğal yapısıyla saldırılara karşı koruması kolay, su imkânı, zirai yapısı ile iskân edilmeye en uygun bir yerdi.
İç Kale, Diyarbakır’ın merkez çekirdeğini oluşturur. Şehir tarih içerisindeki değişim ve gelişimini burasını hep merkez almıştır. İç kalenin yerleşim alanı oluşmasında Karacadağın çok önemli bir yer vardır.
İlin batısında bulunan ve volkanik bir dağ olan Karacadağ; Günümüz, Şanlıurfa, Mardin ve Diyarbakır il sınırlarını bir birine bağlayan, 120 km. Çapı ve 8000 km alana sahip ve en yüksen tepesinin 1957 m olan bir platodur.
Petrografik ve jeokimyasal verilere göre; Karacadağ üç ana evrede, pek çok fazda üst Miyosen’de meydana gelmeye başlamış; yakın zamana kadar oluşumları devam etmiştir. Tümü bazaltik (oliven, bazalt, tefrit, bazenit, trakibazalt türleri) birleşiğidir.
Karacadağdan akan lavların bir kısmı Dicle nehrine kadar gelmiş, soğumuş ve kalkan balığı biçiminde bir şekil almıştır.
Amalaka kızlarından olan Melike Amida da, Hz. Yunus (as) iman ederek Müslüman olmuştur. Bunun üzerine Hz. Yunus(as)da şehri şimdiki İçkale’yi Karacadağ’dan gelen lavların soğumasıyla oluşan sert kara haline gelen Fis Kayası’nın üstünde, etrafını kalkan balığı biçiminde ki kaleyi inşa etmeye başlamıştır. (seyahatname)
Şehir merkezinin yani İç Kalenin milattan önce 2300 yılında, İran ve Irak’ı Akdeniz ve Karadeniz’e bağlayan yolların kavşağında kurulduğudur. (diy.ans.9 c. 465)
M.Ö. 3 binli yıllarda bölgenin hâkimi Asurlar olduğu ilk adının Asur metinlerinde “Amidi” olduğudur. (Diyar. Kül.tür. sitesi).
MÖ. 2000 yıllarda Hurilerin bölgede yaşadığıdır. (Grousset, 1947,14)
İç Kale, günümüze ulaşan kanıtlara ve konumuna bakılarak burasının son yıllara kadar, kentin “yönetim merkezi” olarak sürekli bir işlev gördüğüdür.
Osmanlı imparatorluğunun en parlak dönemi olan Kanuni Sultan Süleyman 16 burç ve iki yeni kapı eklemiş ve İç Kaleyi genişletmiştir.
İç Kale içinde önemli yerlerin başında Virantepe Höyüğüdür. Yapılan kazı çalışmalarında, 13 yüzyılın başlarında Artukoğullar dönemindeki Sarayının kalıntıları ve en önemli kısmı ise dört tarafı eyvanlarla açılan süslü bir havuzdur.
İçkale, Dicle nehrine hakim bir tepesinde olması, su kaynakları, elverişli iklimi, toprak yapısı, yolların kavşağında olması, Hevsel bahçeleri ile hep önem kazanmış ve önem kazanmaya devam edecektir.
Diyarbakır ilk düzenli yerleşim yeri olan İçkale olduğu ve burada bulunan höyüğün tarihsel olarak ne zaman yapıldığı konusunda arkeolojik bulgularda burasının Amida höyükü olarak isimlendiği yaklaşık olarak M.Ö. 3700-3500 yılları arsında kurulduğu tahmin edilmektedir.
Yapılan yüzeysel çalışmaları sonucun höyüğün M.Ö.4200 yılara kadar inmekte Asurlar döneminde olduğu tahmin edilmektedir. İlk kalenin de Huriler döneminde yapıldığı kabul edilmektedir. Daha sonra sırasıyla Romalılar, Bizanslılar ve en nihayet İslam dönemi ile Artuklular burayı merkez olarak kullanmışlardır.
Selam ve dua ile

 

  • Bu haberi paylaşın:
UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.
Yazarın Diğer Yazıları
19 gün önce
35 gün önce
37 gün önce
44 gün önce
47 gün önce
55 gün önce
70 gün önce
80 gün önce
82 gün önce
87 gün önce
90 gün önce
96 gün önce
103 gün önce
104 gün önce
105 gün önce
107 gün önce
109 gün önce
111 gün önce
115 gün önce
117 gün önce
118 gün önce
119 gün önce
122 gün önce
123 gün önce
124 gün önce
125 gün önce
128 gün önce
129 gün önce
130 gün önce
131 gün önce
136 gün önce
142 gün önce
146 gün önce
151 gün önce
156 gün önce
164 gün önce
166 gün önce
171 gün önce
175 gün önce
177 gün önce
180 gün önce
187 gün önce
194 gün önce
198 gün önce
207 gün önce
208 gün önce
212 gün önce
213 gün önce
216 gün önce
222 gün önce
229 gün önce
231 gün önce
233 gün önce
236 gün önce
237 gün önce
241 gün önce
251 gün önce
254 gün önce
261 gün önce
270 gün önce
282 gün önce
299 gün önce
308 gün önce
325 gün önce

bmV0aGFiZXJ5YXppbGltaS5jb20=