M.S. 4. VE 5. YÜZYILLAR ARASINDA İNŞA EDİLDİĞİ BİLİNİYOR
Yöre halkı tarafından Dera Kira olarak adlandırılan Mor Kuryakos Manastırı, adını Ayrancı Köyünün kuzeyindeki Kıra Dağı’ndan alıyor. Kara bazalt taşlarıyla inşa edilmiş olması nedeniyle Kara Kilise olarak da bilinen manastır, yapım teknikleri ve mimari özellikleri bakımından Mardin’deki Deyrulzafaran ile Midyat’taki Mor Gabriel Manastırlarıyla benzerlik taşıyor. Yapılan bilimsel çalışmalar, yapının M.S. 4. ve 5. yüzyıllar arasında inşa edildiğini gösteriyor.
TOPLAM 2 BİN 500 METREKARELİK ALANI KAPSIYOR
Uzun yıllar boyunca Süryani cemaati tarafından piskoposluk merkezi olarak kullanılan manastırda, 2020 yılında Dicle Kalkınma Ajansı ve İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü iş birliğiyle restorasyon çalışmalarının birinci etabı başlatıldı. İkinci etap çalışmaları İl Özel İdaresi bütçesiyle, üçüncü etap ise Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım Programı kapsamında yürütüldü. Toplam 2 bin500 metrekarelik alanı kapsayan restorasyon işlemleri 2024 yılı Aralık ayında tamamlandı. GAP İdaresi Başkanlığı ve İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü iş birliğiyle manastırın çeşme tarafına 1.500 metrekarelik modern bir karşılama alanı inşa edildi. Bu alanda ziyaretçiler için kafeterya, WC ve emzirme odaları yer alıyor.