Sason’un dağlarından doğan marka: Sason balı

Türkiye, florasının zenginliği sayesinde bal üretiminde dünyanın önde gelen ülkeleri arasında. Ancak bazı bölgeler varki, ürettikleri bal yalnızca yöresel değil ulusal bir marka değerine dönüşüyor. İşte Batman’ın Sason ilçesinde üretilen bal tam da böyle bir değer.

Sason’un yüksek dağ köylerinde, binlerce metrelik rakımlarda üretilen Sason bal, Eylül 2025 itibariyle Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaretle tescillendi. Bu süreç sadece bir etiket değil; bölgenin emeğinin, doğasının ve kültürünün korunması anlamına geliyor. Bu nedenle tescil sürecini yöneten Sason Kaymakamlığı ve İlçe Tarım Müdürlüğünün gayreti takdire şayandı.

Sason Balı’nı özel kılan en önemli unsur, yöreye özgü endemik bitki örtüsü. Arılar; kekikten gevene, ballıbabadan sütleğene kadar onlarca bitkiden nektar toplayarak benzersiz bir aroma ve kalite ortaya çıkarıyor.

Her bal “bal” mıdır yada kaliteli midir? Elbette hayır. Tüketicinin sağlıklı ve gerçek bala ulaşması için sıkı standartlar uygulanıyor. Türk Standartları Enstitüsü’nün yayımladığı “Bal Tebliği”ne göre; bir balın kaliteli sayılabilmesi için nem oranı, şeker içeriği, HMF miktarı, diastaz sayısı, pH değeri, serbest asitlik, prolin içeriği ve iletkenlik gibi parametrelerde belirlenen referans aralıklarını tutturması gerekiyor.

Örneğin, balda nem oranı %20’yi geçmemeli, prolin miktarı ise en az 180 mg/kg olmalı. Yüksek HMF miktarı, balın fazla ısıtıldığını veya yanlış koşullarda saklandığını gösteriyor. Yani balın kalitesi laboratuvar ortamında analiz edilerek doğrulanıyor.

İşte bu noktada Sason Balı’nın farkı ortaya çıkıyor. Yapılan analizlerde Sason Balı’nın nem oranı %14,8 ile birçok baldan düşük çıktı; bu da uzun ömürlü ve olgun bir bal demek. Prolin değerleri ise referans aralıkların üzerinde; yani sahiciliği ve katkısızlığı ispatlanmış durumda. Ayrıca asitlik ve iletkenlik değerleri de balın antioksidan ve antibakteriyel özelliklerini güçlü şekilde ortaya koyuyor.

Kısacası, Sason balı sadece damakta değil, bilimsel testlerde de “bal gibi bal” olduğunu kanıtlıyor.

Bugün dünyada Antep baklavası, Ezine peyniri, Malatya kayısısı nasıl Türkiye’nin marka değerleri arasında sayılıyorsa, Sason Balı da aynı yolda ilerliyor. Coğrafi işaretle birlikte bu bal, sadece üreticisine ekonomik kazanç sağlamıyor; aynı zamanda Batman’ın turizm potansiyelini de güçlendiriyor.

Özetle; Sason’un sarp dağlarında, doğanın en saf haliyle üretilen bu eşsiz bal, sofralara sağlık, bölgeye bereket, ülkeye ise marka değeri katıyor.  Bir yörenin emeği ve doğasıyla ülkeye armağan ettiği en tatlı mucizelerden biri olan Sason Balı: Balın tarihi kadar eski, geleceği kadar parlak bir değer.

Doç. Dr. Reşat Arıca