Bugün sadece yaşlıların anlattığı ya da köy düğünlerinde nadiren görülen bu yemekler, kentin gastronomik belleğinde silikleşmeye başladı.
Unutulmaya Yüz Tutmuş Yemekler
Şam Böreği (Zerfet Böreği) İnce açılmış hamurun içine kıyma, soğan ve baharat konularak tandırda pişirilen bu börek, eskiden bayram sofralarının vazgeçilmeziydi. Günümüzde sadece bazı köylerde yaşlı kadınlar tarafından yapılıyor.
Mumbar Dolması (İşkembe Dolması) Kuzu bağırsağına pirinç, baharat ve kıyma doldurularak yapılan bu yemek, zahmetli hazırlığı nedeniyle artık pek tercih edilmiyor. Oysa eskiden kış aylarında aile sofralarının en özel yemeğiydi.
Kurutulmuş Dolmalar Yazın güneşte kurutulan patlıcan ve biberlerle yapılan dolmalar, Batman mutfağının kış hazırlıklarının simgesiydi. Bugün hazır ürünlerin yaygınlaşmasıyla bu gelenek giderek kayboluyor.
Tandır Ekmeği ve Köy Tarhanası Eskiden her evin tandırında pişen ekmek ve kış için hazırlanan tarhana çorbası, artık şehir merkezinde nadiren bulunuyor. Bu ürünler daha çok köylerde yaşlıların elinde yaşamını sürdürüyor.
Zerfet Tatlısı Un, pekmez ve tereyağıyla yapılan bu tatlı, özellikle kış akşamlarında enerji kaynağıydı. Şimdi ise sadece sözlü tariflerde ve yaşlıların hafızasında varlığını sürdürüyor.
Uzmanlara göre bu yemeklerin unutulması sadece gastronomik bir kayıp değil, aynı zamanda kültürel kimliğin zayıflaması anlamına geliyor. Batmanlı araştırmacılar, bu tariflerin kayıt altına alınması ve genç kuşaklara aktarılması gerektiğini vurguluyor. Yerel belediyelerin ve sivil toplum kuruluşlarının düzenleyeceği “Kayıp Lezzetler Festivali” gibi etkinlikler, bu mirasın yeniden canlanmasına katkı sağlayabilir.
Tariflerden Bir Örnek: Şam Böreği
Hamur: Un, tuz, su ile yoğrulur.
İç Harç: Kıyma, ince doğranmış soğan, karabiber ve pul biber.
Hamur ince açılır, iç harç konur, kapatılır ve tandırda ya da sacda pişirilir.
Batman’ın kayıp lezzetleri, sadece yemek değil; bir yaşam biçiminin, dayanışmanın ve kültürel hafızanın simgesi. Eğer bu tarifler belgelenmez ve yaşatılmazsa, gelecek kuşaklar Batman mutfağının bu eşsiz yönünü hiç tanımayacak.