ABD’de teknoloji ve sağlık alanlarını bir araya getiren sıra dışı bir proje gündemde.
Google, Batı Nil virüsü başta olmak üzere sivrisinekler aracılığıyla yayılan çeşitli hastalıkların önüne geçebilmek için milyonlarca özel üretim erkek sivrisineği doğaya bırakmaya hazırlanıyor.
Şirketin Kaliforniya ve Florida eyaletlerinde uygulanmasını planladığı proje için ABD Çevre Koruma Ajansı'nın (EPA) vereceği karar bekleniyor.
HEDEF, HASTALIK TAŞIYAN TÜRLERİN SAYISINI AZALTMAK
New York Post'un haberine göre; Google’ın önerdiği çalışma, özellikle Batı Nil virüsü ve St. Louis ensefaliti gibi hastalıkları taşıyabilen Culex türü sivrisinekleri hedef alıyor. Yetkililer, söz konusu hastalıkların yıllardır ABD’nin birçok bölgesinde halk sağlığı açısından risk oluşturmaya devam ettiğini belirtiyor.
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’nin (CDC) verilerine göre Batı Nil virüsü, ülkede sivrisinekler aracılığıyla bulaşan en yaygın enfeksiyonlar arasında yer alıyor. Virüs, özellikle kuşlar ve sivrisinekler arasında doğal döngü içerisinde yaşamını sürdürürken, zaman zaman insanlara da bulaşabiliyor.
Son olarak Kaliforniya'nın Riverside bölgesinde Batı Nil virüsü taşıdığı belirlenen bir örneğin tespit edilmesi, konunun yeniden gündeme gelmesine neden oldu.
WOLBACHIA BAKTERİSİYLE DESTEKLENEN YÖNTEM
Google’ın geliştirdiği sistem, genetik müdahaleden çok biyolojik kontrol yöntemine dayanıyor. Proje kapsamında doğaya bırakılması planlanan erkek sivrisinekler, Wolbachia adı verilen ve doğada birçok böcek türünde doğal olarak bulunan bir bakteriyle enfekte ediliyor.
Bu erkek sivrisinekler, doğal ortamda bulunan dişi sivrisineklerle çiftleştiğinde oluşan yumurtalardan çıkan yavrular yaşamını sürdüremiyor. Böylece yeni nesillerin ortaya çıkması engellenirken, hedeflenen sivrisinek popülasyonunun zaman içerisinde önemli ölçüde azaltılması amaçlanıyor.
Araştırmacılar, yöntemin çevreye kimyasal ilaç kullanımına kıyasla daha sınırlı etki oluşturduğunu ve belirli türleri hedef alabildiğini ifade ediyor.
"İNSANLARI ISIRMAYACAKLAR"
Projeye ilişkin en çok merak edilen konuların başında, salınacak sivrisineklerin insanlar üzerinde yeni bir risk oluşturup oluşturmayacağı geliyor.
Uzmanlar, doğaya bırakılacak bireylerin tamamının erkek sivrisineklerden oluşacağını vurguluyor. Erkek sivrisineklerin insan kanıyla beslenmediği ve insanları ısırmadığı belirtilirken, bu nedenle uygulamanın sivrisinek kaynaklı rahatsızlıkları artırmasının beklenmediği ifade ediliyor.
Bilim insanlarına göre proje, doğrudan insanlarla temas kuran dişi sivrisinekleri değil, onların üreme döngüsünü hedef alan bir nüfus kontrol stratejisi niteliği taşıyor.
KARAR EPA'NIN ELİNDE
Google'ın başvurusu şu anda ABD Çevre Koruma Ajansı tarafından değerlendiriliyor. Kurumun kamuoyu görüşlerini toplamasının ardından deneysel uygulamaya izin verilip verilmeyeceğine karar vermesi bekleniyor.
Onay çıkması halinde sivrisineklerin hangi bölgelerde ve hangi yoğunlukta salınacağı ise daha sonra netleşecek. Yetkililer, uygulamanın kontrollü ve aşamalı şekilde yürütülmesinin planlandığını belirtiyor.
DAHA ÖNCE DE FARKLI ÜLKELERDE DENENDİ
Sivrisinek popülasyonlarını biyolojik yöntemlerle azaltmaya yönelik çalışmalar dünya genelinde yeni değil. Benzer uygulamalar daha önce çeşitli araştırma kurumları ve sağlık kuruluşları tarafından farklı ülkelerde test edildi.
Google’ın yaklaşık 10 yıl önce başlattığı "Debug" programı kapsamında geliştirilen proje ise bugüne kadar planlanan en büyük ölçekli uygulamalardan biri olarak öne çıkıyor. Uzmanlar, başarılı olması halinde yöntemin sivrisinek kaynaklı hastalıklarla mücadelede yeni bir dönemin kapısını aralayabileceğini değerlendiriyor.
HALK SAĞLIĞI İÇİN YENİ BİR DÖNEM Mİ?
İklim değişikliği, artan sıcaklıklar ve değişen ekosistem koşulları nedeniyle sivrisineklerin yaşam alanlarının genişlediğine dikkat çeken uzmanlar, geleneksel mücadele yöntemlerinin tek başına yeterli olmayabileceğini belirtiyor.
Bu nedenle biyolojik kontrol yöntemleri, genetik teknolojiler ve hedef odaklı ekolojik çözümler son yıllarda daha fazla önem kazanıyor. Google’ın milyonlarca sivrisineği kapsayan projesi de bu yaklaşımın en dikkat çekici örneklerinden biri olarak görülüyor. Şirketin planı onay alırsa, teknoloji sektörünün halk sağlığı alanındaki en büyük saha deneylerinden biri hayata geçirilmiş olacak.