Amed Edebiyat Evi’nde her hafta düzenlenen ve geçmiş dönemlerdeki kültürel buluşmaları yeniden canlandırmayı amaçlayan Velime Amed Gecesi etkinliğinin bu haftaki konuğu Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Eşbaşkanı Serra Bucak oldu. Etkinliğe, DBB Meclisi üyeleri, edebiyatçılar ve sivil toplum örgütü temsilcileri katıldı. Şair Lal Laleş, etkinliğin üçüncüsünü düzenlediklerini ve kadın konusunu gündeme aldıklarını söyledi.
Etkinlikte konuşan Eşbaşkan Bucak, yerel yönetimlerin kadın politikalarından çok, kadın mücadelesinin tarihsel arka planına ve özellikle Kürt kadın hareketinin deneyimlerine değinmek istediğini söyledi.
‘Kadın mücadelesi çok köklü bir toplumsal mücadeledir’
Kadın mücadelesinin insanlık tarihi kadar eski olduğunu belirten Eşbaşkan Bucak, bu mücadelenin toplumların bilinçlenme süreçleriyle birlikte daha görünür ve örgütlü bir zemine kavuştuğunu ifade etti. Kadınların tarih boyunca siyasi, ekonomik ve toplumsal haklar için mücadele ettiğini kaydeden Eşbaşkan Bucak, bugün de kadınların yaşam hakkı, eşit işe eşit ücret, görünmeyen emek ve şiddete karşı mücadele yürüttüğünü söyledi.
Kadın hareketinin yalnızca yerel değil evrensel bir mücadele hattına dönüştüğünü belirten Eşbaşkan Bucak, kadınların hegemonik sistemlere karşı ortak bir direniş geliştirdiğini dile getirdi.
Fransız Devrimi’nden günümüze kadın hareketleri
Konuşmasında kadın hareketlerinin tarihsel gelişimine değinen Eşbaşkan Bucak, 1791 Fransız Devrimi döneminden itibaren kadınların “hakların yalnızca erkeklere ait olmadığı” yönünde mücadele yürüttüğünü ifade etti. Kadınların seçme ve seçilme hakkı için verdikleri mücadelelerin feminist hareketlerin temelini oluşturduğunu belirten Eşbaşkan Bucak, özellikle süfrajet hareketinin kadın hakları tarihinde önemli bir kırılma yarattığını söyledi.
‘Kadınlar savaşların ve çoklu şiddetin merkezinde’
Günümüzde kadınların topyekûn bir şiddet ve savaş ortamında yaşam mücadelesi verdiğini ifade eden Eşbaşkan Bucak, kadınlara yönelik şiddetin toplumlara karşı sürdürülen savaş politikalarından bağımsız ele alınamayacağını söyledi. Kadınların çoklu şiddet biçimleriyle karşı karşıya kaldığını belirten Eşbaşkan Bucak, Birleşmiş Milletler verilerine göre dünyada her 10 dakikada bir, bir kadının öldürüldüğünü hatırlattı. Eşbaşkan Bucak, savaşlar, iç çatışmalar ve devlet politikalarının kadınların yaşamını doğrudan etkilediğini dile getirdi.
‘Kadın hakkı insan hakkıdır’
Kadın hareketlerinin uluslararası düzeyde uzun yıllardır mücadele yürüttüğünü belirten Eşbaşkan Bucak, 1995 yılında gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler Pekin Konferansı’nın kadın hakları açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu söyledi. Eşbaşkan Bucak, konferansta ortaya çıkan “Kadın hakkı insan hakkıdır” yaklaşımının uluslararası kadın hareketlerini ortaklaştıran önemli bir zemin yarattığını ifade etti. Ancak bugün gelinen noktada kadın hareketlerinin ciddi bir tıkanmışlıkla karşı karşıya olduğunu belirten Eşbaşkan Bucak, 2025 yılında Pekin Konferansı’nın 30’uncu yılı kapsamında yapılan değerlendirmelerde de bu krizin açık biçimde görüldüğünü söyledi.