Kültür ve Sosyal İşler Daire Başkanlığı’na bağlı Turizm Müdürlüğü ile ve 4RO Photos Kolektifi iş birliğiyle hazırlanan “Mezopotamya Hikâyeleri (Çîrokên Mezopotamyayê)” fotoğraf sergisi, Çand Amed Kültür ve Kongre Merkezi Sergi Salonu’nda sanatseverlerle buluştu.
4RO Photos Kolektifi bünyesindeki 8 fotoğrafçının çalışmalarından oluşan sergi, göç, kimlik, aidiyet, kayıp, hafıza ve direniş temalarına odaklanıyor. Sergide, Refik Tekin, Berge Arabian, Fatma Çelik, Murat Yazar, Paşa İmrek, Türkan Kılıç Pınar, Matthieu Chazal ve Ensar Özdemir’in uzun soluklu belgesel fotoğraf çalışmaları yer alıyor.
Mezopotamya’nın çok katmanlı toplumsal ve kültürel gerçekliklerini yansıtan görsel hikâyeler izleyicilerle buluştu. Hemşin köylerinden İran’a, Afganistan’dan Avrupa’ya, Suriyeli Dom mültecilerden Cumartesi Anneleri’nin adalet mücadelesine kadar uzanan geniş bir coğrafyayı konu alan çalışmalar, bölgenin hafızasına ışık tutuyor.
Tekin: Belgesel fotoğrafı görünür kılmayı amaçlıyoruz
Serginin açılış konuşmasını yapan küratör Refik Tekin, 4RO Photos’un belgesel fotoğraf alanında çalışan sekiz fotoğrafçının bir araya gelerek oluşturduğu bir kolektif olduğunu belirtti. Kolektifin amacının Mezopotamya’da üretilen belgesel fotoğraf çalışmalarını görünür kılmak, fotoğrafçılar arasında dayanışmayı güçlendirmek ve gelecek kuşaklara kalıcı bir görsel arşiv bırakmak olduğunu ifade eden Tekin, sergide yer alan çalışmaların yıllara yayılan emeklerin ürünü olduğunu söyledi. Bölgede çalışan fotoğrafçıların bir araya gelme ve üretimlerini paylaşma imkânlarının sınırlı olduğuna dikkat çeken Tekin, bu tür platformların hem belgesel nitelikli çalışmaların görünürlüğünü artırdığını hem de ortak hafızanın oluşmasına katkı sunduğunu kaydetti. Tekin ayrıca serginin gerçekleşmesine destek veren Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi’ne ve Kültür Daire Başkanlığı çalışanlarına teşekkür etti.
Arabian: Köklerimize ve hikâyelerimize dönüş
Fotoğraf sanatçısı Berge Arabian ise sergide yer almaktan duyduğu memnuniyeti dile getirerek, çalışmalarının kendi köklerine ve aile hikâyelerine dönüş anlamı taşıdığını söyledi.Uzun yıllardır yurt dışında yaşadığını belirten Arabian, kolektif üyeleriyle yaklaşık 15 yıl önce tanıştığını ve ortak bir üretim anlayışıyla bir araya geldiklerini ifade etti. Arabian, “Bu toprakların hikâyelerini, insanların hafızasını ve köklerini görsel olarak kayıt altına almak çok önemli. Yıllardır sessizce çalıştık. Bu sergi, kolektifimizin ilk ortak sergisi ve bizim için özel bir anlam taşıyor” dedi. Kolektifin temel motivasyonunun bu coğrafyanın hikâyelerini görünür kılmak olduğunu vurgulayan Arabian, geçmişten bugüne aktarılan aile ve yaşam öykülerinin görsel hafıza aracılığıyla korunmasının önemine dikkat çekti.
Fotoğraf zamanı kalıcılaştırır
Kültür, Sanat ve Sosyal İşler Daire Başkanı Zeynep Yaş da yaptığı konuşmada, belgesel fotoğraf çalışmalarının toplumsal hafızanın korunmasındaki önemine vurgu yaptı. “4RO Photos” adına gönderme yapan Yaş, Kürtçede sıkça kullanılan “dünyanın dört günü” sözünü hatırlatarak fotoğrafın zamanı kalıcılaştıran gücüne dikkat çekti. “Dünyanın dört günü her zaman baki değildir; gelir, geçer ve sona erer. Ancak fotoğraf, sanki hiç bitmeyecek bir dünya gibidir. İnsan bir anı kayıt altına aldığında, ona anlam yüklediğinde ve hikâyesini görünür kıldığında o an kalıcı hale gelir. Böylece dünyanın dört günü, dünyanın tamamına dönüşür” ifadelerini kullanan Yaş, fotoğrafın bireysel ve toplumsal hafızayı geleceğe taşıyan önemli bir araç olduğunu söyledi. Serginin büyük bir emeğin ürünü olduğunu belirten Yaş, fotoğrafçıların yıllar boyunca hikâyelerin peşinden giderek önemli bir arşiv oluşturduğunu ifade etti. Bu çalışmaların geleceğe bırakılan değerli belgeler niteliğinde olduğunu kaydeden Yaş, “Bir şehir ve bir toplum ancak kendi hikâyelerini kayıt altına alıp görünür kılabildiği ölçüde geçmişiyle bağ kurabilir. Bu sergi, yaşanmışlıkları ve insan hikâyelerini görünür kılan önemli bir armağandır” dedi.