Akraba evliliklerindeki genetik tehlike: Uzmanlar değerlendirdi

Bu tarz evlilikler, özellikle dünyaya gelen çocuklarda neden olduğu genetik hastalıklar nedeniyle birçok ülkede yasaklandı. 

Türkiye'de ise birçok tartışmaya neden olan bu eviliklerin yasaklanması zaman zaman gündeme geliyor. 

Tıbbi Genetik Uzmanı Doktor Vehap Topçu, bu evliliklerde doğan çocuklardaki genetik riskleri değerlendirerek, evlilik öncesi genetik taramalar ve yenidoğan testleri ile bu risklerin büyük ölçüde engellenebileceğini vurguladı. 

"İKİ EBEVEYN AYNI GENİ TAŞIYORSA HASTALIK ÇIKMA İHTİMALİ YÜKSEK"

Akraba evliliklerinin genetik açıdan neden tehlikeli olduğunu değerlendiren Topçu, şu ifadelere yer verdi: 

Her sağlıklı birey, kendisinde herhangi bir sağlık sorunu oluşturmayan sessiz (resesif) hastalık genlerini taşıyabilir. Günümüzde yaklaşık 3-4 bin farklı sessiz hastalık geni olduğu bilinmektedir.

Toplumda birbiriyle akraba olmayan bireyler genellikle farklı sessiz genleri taşırlar. Bu nedenle akraba olmayan çiftlerin evliliklerinde, bu genler nedeniyle bebekte genetik bir hastalık ortaya çıkma riski çok düşüktür ve kabul edilebilir düzeydedir.

Buna karşılık, akraba evliliklerinde, çiftlerin aynı sessiz hastalık geni için taşıyıcı olma olasılığı daha yüksektir. Eğer her iki ebeveyn de aynı geni taşıyorsa, bu genin çocuğa geçmesiyle genetik bir hastalık ortaya çıkma riski artar.

EN SIK KARŞILAŞILAN GENETİK HASTALIKLAR 

Topçu, bu tarz evliliklerden doğan çocuklarda en sık karşılaşılan hastalıkları ise şöyle aktardı: 

En sık görülen genetik hastalıklar, toplumdan topluma ve bölgeden bölgeye farklılık gösterebilir. Bu nedenle, tüm dünya için geçerli tek bir “en sık genetik hastalıklar” listesi yoktur.

Bununla birlikte, genel olarak en sık karşılaşılan genetik hastalıklar arasında doğumsal metabolik hastalıklar, genetik kan hastalıkları (Akdeniz anemisi, orak hücreli anemi gibi) ve beyin gelişimini etkileyen nörogelişimsel hastalıklar yer alır. Bu hastalıklar; zeka gelişiminde gerilik, öğrenme güçlüğü ve nöbet (havale) gibi sorunlara yol açabilir.

AKRABALIK DERECESİ GENETİK HASTALIK RİSKİNİ ARTIRIYOR 

Her akraba evliliğinin çocuklarda genetik hastalıklara neden olmadığını belirten Topçu, "Akraba evliliklerinden doğan çocukların büyük çoğunluğu sağlıklıdır.
Ancak akraba evliliklerinde, akraba olmayan evliliklere göre genetik hastalık riski daha yüksektir. Eşler arasındaki akrabalık derecesi ne kadar yakınsa, genetik bir hastalığın ortaya çıkma ihtimali de o kadar artar. Örneğin ülkemizde sık görülen birinci kuzen evliliklerinde (amca, hala, dayı veya teyze çocuklarıyla yapılan evlilikler) genetik hastalık riski, ikinci kuzen evliliklerine göre daha yüksektir." ifadelerini kullandı.