Batman’ın Êlih, Kozluk’un Hezo, Beşiri’nin Qubîn olarak bilindiği bölgede köy isimleri de geçmişten günümüze kullanılmaya devam ediyor. İşte Batman köylerinin Kürtçe isimleri ve ilçe ilçe derlenen yerel adları. Batman’ın köy isimleri, kentin tarihî yerleşim yapısı ve kültürel geçmişi hakkında önemli bilgiler taşıyor. Merkez, Kozluk, Sason, Beşiri, Gercüş ve Hasankeyf ilçelerinde birçok yerleşim yeri, resmî adından farklı bir isimle de biliniyor. Özellikle kırsal kesimlerde kullanılan yerel adlar, aileler arasındaki konuşmalarda, köy ziyaretlerinde ve günlük yaşamda varlığını sürdürüyor.
BATMAN VE İLÇELERİNİN KÜRTÇE İSİMLERİ
Batman ve ilçelerinin yaygın olarak bilinen Kürtçe adları şöyle:
| Resmî isim | Kürtçe isim |
|---|---|
| Batman | Êlih |
| Kozluk | Hezo |
| Beşiri | Qubîn |
| Gercüş | Kercos / Kercews |
| Hasankeyf | Heskîf |
| Sason | Qabilcewz |
BATMAN MERKEZ KÖYLERİNİN KÜRTÇE İSİMLERİ
Batman merkeze bağlı yerleşim yerlerinde kullanılan bazı isimler şöyle:
| Resmî isim | Kürtçe isim |
|---|---|
| Akça | Tilmiz |
| Balpınar | Girêsîra |
| Binatlı | Bêleyder |
| Bıçakçı | Kêrêkê |
| Çarıklı | Reşikê |
| Demirlipınar | Mozgelan |
| Doluca | Mêrînê |
| İkiztepe | Girbereşk |
| Aydınkonak | Korikê |
| Kocalar | Kocik |
| Kuyubaşı | Cegerlo |
| Samanyolu | Kanîkê |
| Yenipınar | Kewerzo |
| Bayraklı | Liçika |
| Güneşli | Şemsê |
Batman merkezde özellikle Balpınar, Binatlı, İkiztepe ve Demirlipınar gibi yerleşimlerin yerel isimleri, farklı kaynaklarda da yer alıyor.
KOZLUK KÖYLERİNİN KÜRTÇE İSİMLERİ
Batman’ın Kozluk ilçesinde çok sayıda köy, yerel isimleriyle tanınıyor.
| Resmî isim | Kürtçe isim |
|---|---|
| Yeniçağlar | Zîlan |
| Tuzlagözü | Melefan |
| Kavakdibi | Melkîşa |
| Taşlıdere | Holê |
| Çevrecik | Kaniya Berê |
| Yayalar | Kanîk |
| Arıkaya | Petexiye |
| Armutlu | Xırbak |
| Beşkonak | Göla |
| Bölükkonak | Hergemo |
| Çaygeçit | Ayromiye |
| Duygulu | Apîkan |
| Geyikli | Mangik |
| Gümüşörgü | Timok |
| Karaoğlak | Xedîre |
| Kayadibi | Manera |
| Kocabey | Zengovîyê |
| Kulludere | Nawalan |
| Oyuktaş | Şikeftan |
| Örensu | Siphîye |
| Tosunpınar | Ayngebîr |
| Ulaşlı | Şelmo |
| Uzunçayır | Milîkan |
| Yazılı | Binêk |
| Yazpınar | Ceznê |
| Yedibölük | Mişritan |
| Yukarıkıratlı | Baştirmê Jor |
| Aşağıkıratlı | Baştirmê Xar |
Kozluk’ta yerel adların bir bölümü su kaynakları, doğal oluşumlar ve coğrafi özelliklerle ilişkilendiriliyor.
BEŞİRİ KÖYLERİNİN KÜRTÇE İSİMLERİ
Kürtçede Qubîn olarak bilinen Beşiri ilçesinde de köylerin yerel isimleri kullanılıyor.
| Resmî isim | Kürtçe isim |
|---|---|
| İkiköprü | Awîskê |
| Doğankavak | Hathatkê |
| Asmadere | Hopê |
| Bahçeli | Barasıl |
| Beyçayırı | Şmêz |
| Çakıllı | Çınêra |
| Değirmenüstü | Azîka |
| Eskihamur | Newalê |
| Kayatepe | Rişê |
| Kuşçukuru | Kelat |
| Yalınkavak | Bajêr |
| Yarımca | Kelê |
| Yontukyazı | Cinesker |
| Yolkonak | Hîçik |
| Beşpınar | Fîlê |
| Örmegöze | Behzakê |
| Durucak | Bêra |
GERCÜŞ KÖYLERİNİN KÜRTÇE İSİMLERİ
Gercüş ilçesinde kullanılan yerel adlar arasında farklı dil ve tarihî dönemlerin izlerini taşıyan isimler de bulunuyor.
| Resmî isim | Kürtçe isim |
|---|---|
| Akburç | Kelehê |
| Akyar | Mervanîyê |
| Arıca | Kefrê |
| Aydınlı | Qemarinê |
| Bağlıca | Midêlbê |
| Bağözü | Xirro |
| Başarköy | Êdawa |
| Başova | Gulikan |
| Boğazköy | Bagas |
| Vergili | Bêcirman |
| Çiçekli | Şifêrê |
| Çukuryurt | Binkelb |
| Dereli | Behewê |
| Düzmeşe | Hawrê |
| Geçit | Himêdiye |
| Gökçe | Gundê Mihê |
| Gönüllü | Derdilê |
| Güzelöz | Bêdarê |
| Hisar | Hesarê |
| Karalan | Qarmut |
| Kayapınar | Aynkef |
| Kaynarca | Bîrikê |
| Kırkat | Kelyat |
| Kömürcü | Silêbinê |
| Konak | Kasrik |
| Kışlak | Zivingê |
| Nurlu | Dêrkufon |
| Sargın | Peparê |
| Taşçı | Basyatê |
| Yamanlar | Erdî |
| Yüceköy | Balanê |
HASANKEYF KÖYLERİNİN KÜRTÇE İSİMLERİ
Tarihî yerleşimleriyle bilinen Hasankeyf ilçesinde kullanılan bazı yerel köy isimleri şöyle:
| Resmî isim | Kürtçe isim |
|---|---|
| Akalın | Alînê |
| Aksu | Hizo |
| Bayırlı | Kûneyn |
| Büyükdere | Girê Kebîr |
| Çardaklı | Gundê Kola |
| Irmakköy | Kefralb |
| İncirli | Derhaf |
| Karaköy | Reşî |
| Kavacık | Keraxila Jêr |
| Kumluca | Mardes |
| Öğütlü | Mebiya |
| Palamut | Xırbekûr |
| Saklı | Lepêna |
| Soğucak | Kaniya Mezin |
| Tepebaşı | Gundê Diyar |
| Üçyol | Difnê |
| Uzundere | Vezrin |
| Yakaköy | Xanikan |
| Yolüstü | Kêdil |
SASON KÖYLERİNİN KÜRTÇE VE YEREL İSİMLERİ
Batman’ın Sason ilçesinde Kürtçe ve farklı tarihî dil katmanlarıyla ilişkili yer adları bulunuyor.
| Resmî isim | Kürtçe isim |
|---|---|
| Acar | Herend |
| Aydınlık | Şexika |
| Balbaşı | Heriv |
| Binekli | Sinor |
| Çağılı | Helis |
| Çayırlı | Mezra Sipî |
| Dereiçi | Erbaîn |
| Günlüce | Kexanî |
| Heybeli | Tanzê |
| Kaşyayla | Gigornê |
| Koçkaya | Heşter |
| Taşlıdere | Holê |
| Tekevler | Şeveder |
| Yanıkkaya | Îsmaîlka |
| Yolüstü | Kaxkîk |
| Yücekoba | Heşter |
| Yücebağ | Cacas |
| Yeniçakmak | Pérmis |
| Yumurca | Kerevank |
| Taşyuva | Şilek |
| Güneycik | Andibê |
| Tatlıca | Xilorwêt |
KÖYLERİN ESKİ İSİMLERİ NEDEN HÂLÂ KULLANILIYOR?
Batman’da resmî yer adları ile halk arasında kullanılan isimler her zaman aynı değil. Birçok yerleşimin yerel adı, kuşaktan kuşağa sözlü olarak aktarılıyor.
Köylerin eski isimleri yalnızca yerleşim yerlerini tanımlamak için değil, bölgenin geçmişini ve kültürel yapısını anlamak açısından da önem taşıyor.
Yerel adların bir bölümü coğrafi özelliklerden, su kaynaklarından, aşiret ve aile adlarından ya da tarihî yerleşimlerden kaynaklanabiliyor. Bununla birlikte her ismin kökeni ayrı bir tarihî ve dilbilimsel inceleme gerektiriyor.
BATMAN’IN KÖY İSİMLERİ KÜLTÜREL HAFIZADA YAŞIYOR
Batman merkez ve ilçelerinde resmî isimlerle birlikte kullanılan yerel köy adları, bölgenin çok dilli geçmişinin izlerini taşıyor.
Kürtçe başta olmak üzere farklı dillerle ilişkili bu isimler, yerel tarih araştırmalarında ve sözlü kültür çalışmalarında önemli bir kaynak oluşturuyor.
Yorum yaz
Yorumları göster0 yorum
Yorumu bildir