Sosyal Güvenlik Kurumu, prim ve prime ilişkin borçların emekli aylıkları ile diğer SGK gelirlerinden tahsil edilmesine yönelik uygulamanın ayrıntılarını belirledi.
Yeni uygulamayla SGK’den gelir veya aylık alan kişilerin kendilerine ya da hak sahibi oldukları sigortalıya ait bazı borçlar, icra takibi başlatılmadan ve kişiden ayrıca onay alınmadan doğrudan aylıklardan kesilebilecek.
Kritik düzeltme: Bütün çalışanların maaşı kesilmeyecek
Bağlantıdaki haberde kullanılan “maaşlardan kesinti dönemi başlıyor” başlığı, bütün çalışanların ücretlerinden genel bir kesinti yapılacağı izlenimi oluşturabiliyor.
Düzenleme; özel sektör veya kamu çalışanlarının normal çalışma ücretlerini değil, SGK’den gelir veya aylık alan ve prim borcu bulunan kişileri ilgilendiriyor.
Bu nedenle en doğru ifade şöyledir:
SGK’ye prim borcu bulunan bazı emekli ve hak sahiplerinin gelir veya aylıklarından kesinti yapılacak.
Borcu bulunmayan emeklilerin veya hak sahiplerinin aylıklarında bu düzenleme nedeniyle herhangi bir kesinti yapılmayacak.
Yasal üst sınır yüzde 25
Düzenlemenin yasal dayanağı 2025 yılının sonunda kabul edilen kanunla oluşturuldu.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na eklenen Ek 24’üncü maddeye göre SGK’den gelir veya aylık alanların prim borçları, gelir veya aylıklarının yüzde 25’ini aşmamak üzere kesinti yoluyla tahsil edilebiliyor. Hüküm 1 Ocak 2026’da yürürlüğe girdi.
Dolayısıyla uygulama 29 Temmuz’da çıkarılmış tamamen yeni bir kanun değil. Temel düzenleme daha önce yürürlüğe girdi; güncel gelişme, SGK’nin tahsilatın nasıl uygulanacağına ilişkin usul ve esasları belirlemesi oldu.
Standart kesinti yüzde 10 olacak
SGK’nin uygulamaya ilişkin 2026/19 sayılı genelgesini aktaran mali mevzuat kaynaklarına göre aylıklardan yapılacak standart kesinti oranı yüzde 10 olarak belirlendi.
Kanun SGK’ye yüzde 25’e kadar kesinti yapma yetkisi veriyor ancak bu, herkesin aylığından doğrudan yüzde 25 kesileceği anlamına gelmiyor. Mevcut uygulamada esas alınan oran yüzde 10 olacak.
Örneğin aylığı 25.000 TL olan ve kapsamda SGK borcu bulunan bir kişiden standart oran uygulanırsa aylık 2.500 TL kesinti yapılabilir. Kesinti, borç tamamen tahsil edilinceye kadar devam edebilir.
Hangi gelir ve aylıklar kapsama giriyor?
Düzenleme kapsamında kesinti yapılabilecek başlıca ödeme türleri şunlar:
- Yaşlılık ve emekli aylıkları
- Malullük ve vazife malullüğü aylıkları
- Sürekli iş göremezlik geliri
- Ölüm geliri ve ölüm aylığı
- Hak sahiplerine bağlanan dul ve yetim aylıkları
Ancak aylıktan kesinti yapılabilmesi için kişinin kendisine veya aylığın bağlanmasına esas olan sigortalıya ait, düzenleme kapsamına giren bir SGK borcunun bulunması gerekiyor.
Birden fazla aylığı olanlara ayrı ayrı kesinti
Borçlu kişi SGK’den birden fazla gelir veya aylık alıyorsa gerekli şartların oluşması hâlinde her bir ödemeden ayrı ayrı yüzde 10 kesinti yapılabilecek.
Ancak borçlu kişinin borcundan dolayı, borçla ilgisi bulunmayan başka bir yakının kendi aylığına kesinti uygulanamayacak. Kesinti yalnızca borçluya veya borçlu sigortalı üzerinden bağlanan ilgili gelir ve aylıklara yansıtılacak.
Önce hangi borçlar tahsil edilecek?
Kesintilerde öncelikli borç kaleminin Genel Sağlık Sigortası prim borçları olacağı belirtiliyor.
Ardından eski isteğe bağlı sigortalılık, topluluk ve tarım sigortalılığı borçları, Ek 5 ve Ek 6 kapsamındaki borçlar, Bağ-Kur borçları ile bazı Emekli Sandığı borçlanma ve intibak borçları tahsil edilebilecek.
Birden fazla borç bulunması hâlinde zamanaşımına uğramamış en eski borçtan başlanacak. SGK tarafından daha önce yapılmış fazla veya yersiz ödemeler bulunuyorsa bunların tahsili öncelik taşıyabilecek; nafaka alacaklarının yasal önceliği ise korunacak.
Bazı aylıklar kapsam dışında
Aktarılan uygulama esaslarına göre şu ödemelerden prim borcu nedeniyle kesinti yapılmayacak:
- Başarılı sporculara bağlanan aylıklar
- Terör ve terörle mücadele kapsamında bağlanan aylıklar
- Bedeli Hazine tarafından karşılanan şeref aylıkları
Bu ödemeler özel mevzuata dayandığı için genel prim borcu kesintisinin dışında tutuluyor.
Kesintiye itiraz edilebilecek
Aylığında hatalı veya kendisine ait olmayan bir borç nedeniyle kesinti yapıldığını düşünen vatandaşların itiraz hakkı bulunuyor.
GSS prim borçları için ikamet edilen yerdeki sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya sosyal güvenlik merkezine; diğer prim borçları için borç dosyasının bulunduğu SGK birimine başvuru yapılabilecek.
İtirazın reddedilmesi durumunda yargı yolu da açık olacak.
Batman’daki vatandaşlar ne yapmalı?
Batman’da emekli, dul veya yetim aylığı alan vatandaşların aylık ödeme bilgilerini ve SGK borç kayıtlarını düzenli olarak kontrol etmesi önem taşıyor.
Aylıkta beklenmeyen bir azalma görülmesi hâlinde kesintinin nedeni araştırılmalı; borcun kişiye ait olmadığı, ödendiği veya zamanaşımına uğradığı düşünülüyorsa Batman Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne başvurulmalı.
Kesinti yapılmadan önce ayrıca vatandaşın onayının aranmayacak olması nedeniyle SGK kayıtlarının önceden kontrol edilmesi olası mağduriyetlerin erken fark edilmesini sağlayabilir
Yorum yaz
Yorumları göster0 yorum
Yorumu bildir