Öğrenci Affında Meclis Süreci İlerliyor: İlk 13 Madde Kabul Edildi

Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin Meclis görüşmelerinde önemli bir aşamaya geçildi.

TBMM Genel Kurulu, teklifin ilk 13 maddesini kabul etti. Kabul edilen bölümlerde azami öğrenim süresini dolduran son sınıf öğrencilerine ek sınav ve eğitimlerini tamamlama hakkı verilmesi, akademisyenlerin çalışma koşulları ve yükseköğretim sistemine ilişkin çeşitli hükümler bulunuyor.

Kritik düzeltme: Öğrenci affı henüz çıkmadı

Bağlantıdaki haberin başlığı, “öğrenci affının 13 maddesinin kabul edildiği” veya affın fiilen yürürlüğe girdiği şeklinde anlaşılabilir.

Oysa kabul edilen, öğrenci affını da içeren geniş kapsamlı kanun teklifinin ilk 13 maddesidir. Genel öğrenci affını düzenleyen hükmün Genel Kuruldaki madde görüşmesi ve oylama süreci henüz tamamlanmış değildir.

Bu nedenle haber için en doğru ifade şöyledir:

Öğrenci affını da içeren kanun teklifinin ilk 13 maddesi kabul edildi; af düzenlemesi henüz yasalaşmadı.

Bir düzenlemenin uygulanabilmesi için teklifin bütününün TBMM Genel Kurulunda kabul edilmesi, Cumhurbaşkanlığı sürecinin tamamlanması ve Resmî Gazete’de yayımlanması gerekiyor.

Son sınıf öğrencilerine iki ek hak

Genel Kurulda kabul edilen ilk 13 madde arasında, azami öğrenim süresini dolduran son sınıf öğrencilerini ilgilendiren önemli bir düzenleme bulunuyor.

Buna göre, intörnlük eğitimi dönemi hariç olmak üzere son sınıfta bulunan öğrencilere başarısız oldukları veya daha önce alamadıkları teorik ve uygulamalı bütün dersler için iki ek sınav veya tekrar hakkı verilecek.

Teorik ya da uygulamalı derslerini geçen ancak uygulamalı eğitime veya intörnlük eğitimine başlayamayan, eğitimini tamamlayamayan ya da bu eğitimde başarısız olan öğrencilere de eğitimlerini tamamlama imkânı sağlanacak.

Ancak azami öğrenim süresini dolduran ara sınıf öğrencileri, bu ek sınav hakkından yararlanamayacak. Uygulamalı eğitim ve intörnlükle ilgili ayrıntıları belirleme yetkisi YÖK’e verilecek.

Genel öğrenci affı kimleri kapsayabilir?

Komisyonda kabul edilen teklifin mevcut hâline göre af düzenlemesi; hazırlık, ön lisans, lisans tamamlama, lisans ve lisansüstü programlarda öğrenim görürken üniversiteyle ilişiği kesilen kişileri kapsayabilecek.

Kendi isteğiyle kaydını sildirenler ile bir üniversite programını kazanmasına rağmen kayıt yaptırmayanların da belirlenen şartlar altında düzenlemeden yararlanması öngörülüyor.

Ancak bunlar henüz yürürlükteki kesin kurallar değil. Teklifin Meclis görüşmelerinde değiştirilmesi, kapsamının daraltılması veya genişletilmesi mümkün.

Başvuru süresi dört ay olacak

Teklif mevcut şekliyle yasalaşırsa öğrencilerin, düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört ay içinde ilişiklerinin kesildiği veya kayıt hakkı kazandıkları üniversiteye başvurması gerekecek.

Başvurusu kabul edilenlerin 2026–2027 eğitim öğretim yılında yeniden öğrenime başlaması öngörülüyor.

Bu nedenle üniversiteyle ilişiği kesilmiş kişilerin şu anda başvuru yapmak için öğrenci işleri birimlerine gitmesi gerekmiyor. Başvurular ancak kanun yürürlüğe girdikten ve YÖK ile üniversiteler uygulama esaslarını duyurduktan sonra başlayabilecek.

Herkes aftan yararlanamayacak

Komisyonda kabul edilen metinde bazı suçlardan mahkûm olanlar ve belirli nedenlerle üniversiteyle ilişiği kesilenler kapsam dışında tutuluyor.

Terör, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ve uyuşturucu imal veya ticareti gibi suçlardan mahkûm olanların düzenlemeden yararlanamaması öngörülüyor. Sahte belge nedeniyle kaydı iptal edilenler ve terör örgütleriyle üyelik, mensubiyet, iltisak veya irtibat nedeniyle ilişiği kesilenler de kapsam dışında bırakılıyor.

Polis Akademisi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi, Millî Savunma Üniversitesi, harp okulları ve astsubay meslek yüksekokullarından ilişiği kesilen öğrenciler de komisyon metnindeki öğrenci affı kapsamına alınmadı.

Daha önce aftan yararlananların durumu

Teklif, aynı öğrenim seviyesinde daha önce benzer bir öğrenci affından yararlanmamış olma şartı getiriyor.

Ancak kişinin daha önce başka bir öğrenim seviyesinde aftan yararlanmış olması, farklı seviyedeki bir program için yeni düzenlemeden yararlanmasına engel oluşturmayabilecek. Örneğin ön lisans düzeyinde geçmişte af kullanan bir kişinin lisansüstü programıyla ilgili durumu ayrı değerlendirilebilecek.

Kesin uygulama, kanun metninin son hâli ve YÖK tarafından açıklanacak usul ve esaslarla ortaya çıkacak.

Askerlik yapan öğrenciler için özel süre

Teklif yasalaşırsa yeniden öğrenci statüsü kazanan kişilerin askerlik erteleme işlemleri Askeralma Kanunu hükümlerine göre yürütülecek.

Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte askerlik görevini yapmakta olanların ise terhislerini takip eden iki ay içinde üniversitelerine başvurmaları hâlinde düzenlemeden yararlanabilmesi planlanıyor.

Yatay geçiş imkânı da gündemde

Af kapsamında eski üniversitesine dönen öğrencilerden, üniversiteye girdikleri yıldaki ÖSYS veya YKS puanı uygun olanların aynı ya da farklı bir diploma programına yatay geçiş talebinde bulunabilmesi öngörülüyor.

Ayrıca öğrenci statüsünü yeniden kazanan kişilere Anadolu, Ankara, Atatürk ve İstanbul üniversitelerinin eşdeğer açık öğretim programlarına geçiş imkânı verilmesi de komisyon metninde yer alıyor.

Üniversitelerin kontenjanları, fiziki şartları ve ilgili programdaki öğrenci sayıları yatay geçiş kararlarında dikkate alınacak.

Batman Üniversitesi öğrencileri ne yapmalı?

Daha önce Batman Üniversitesiyle ilişiği kesilen veya bir programa yerleştiği hâlde kayıt yaptırmayan kişiler için şu aşamada kesinleşmiş bir başvuru takvimi bulunmuyor.

Düzenleme yasalaşırsa Batman Üniversitesi de diğer yükseköğretim kurumları gibi YÖK’ün belirleyeceği esaslara göre başvuruları kabul edecek.

Öğrencilerin şimdilik:

• TBMM’deki yasama sürecini,
• Resmî Gazete’yi,
• YÖK açıklamalarını,
• Batman Üniversitesinin resmî duyurularını takip etmesi gerekiyor.

Sosyal medyada paylaşılan “af başvuruları başladı” veya “son başvuru tarihi belli oldu” şeklindeki açıklamalara, resmî ilan bulunmadan itibar edilmemeli.

Akademik sahteciliğe ağır yaptırım

İlk 13 maddede yükseköğretim öğrencilerinin yanı sıra akademisyenleri ilgilendiren düzenlemeler de kabul edildi.

Başkalarına ücretli veya ücretsiz şekilde hazırlattığı tez, makale, kitap ya da projeyi akademik derece, atama veya yükselme amacıyla kullananlara meslekten çıkarma ve kazanılan akademik unvanın geri alınması gibi yaptırımlar getirilmesi öngörülüyor. Bu çalışmaları başkaları adına hazırlayanlara ve aracılık edenlere de adli para cezaları uygulanabilecek.

Asıl tablo: Önemli aşama geçildi, fakat af kesinleşmedi

Öğrenci affına ilişkin süreç Meclis Genel Kuruluna ulaştı ve teklifin ilk 13 maddesi kabul edildi.

Ancak genel öğrenci affının çıktığını, başvuruların başladığını veya şartların kesinleştiğini söylemek için henüz erken. Af maddesinin de Genel Kurulda kabul edilmesi, teklifin tamamının yasalaşması ve Resmî Gazete’de yayımlanması gerekiyor.