Rusya’da kişiye özel olarak geliştirilen mRNA tabanlı kanser aşısının uygulandığı ilk hastadan alınan bağışıklık sonuçlarına ilişkin açıklama yapıldı.
Gamaleya Ulusal Epidemiyoloji ve Mikrobiyoloji Araştırma Merkezi Bilimsel Direktörü Aleksandr Ginzburg, “NEOONKOVAK” adı verilen tedavinin uygulandığı hastanın sağlık durumunun iyi olduğunu ve bağışıklık sisteminin hastanın tümörüne özgü bazı antijenlere karşı yanıt geliştirdiğini söyledi.
Ginzburg’un 30 Temmuz 2026 tarihinde TASS’a yaptığı açıklamaya göre hastada, bağışıklık sisteminin tümör hücrelerine karşı harekete geçmesiyle ilişkili sitokin yanıtları tespit edildi. Ancak söz konusu bulguların ayrıntıları henüz hakemli bir bilimsel makalede yayımlanmadı.
İlk uygulama nisan ayında yapıldı
Kişiselleştirilmiş mRNA aşısı, Rusya’da ilk kez 1 Nisan 2026 tarihinde 60 yaşındaki bir melanom hastasına uygulandı.
Rusya Sağlık Bakanlığına bağlı Ulusal Tıbbi Radyoloji Araştırma Merkezinin açıklamasına göre hastaya 2021 yılında cilt melanomu teşhisi konuldu ve cerrahi tedavi uygulandı. Hastalık 2025 yılında lenf düğümlerine ilerleyince hasta yeniden ameliyat edildi ve immünoterapi sürecine alındı.
Hastalığın ilerleme riskinin devam etmesi üzerine hastanın tümör yapısına özel olarak hazırlanan mRNA aşısı mevcut immünoterapiye eklendi.
Her hasta için ayrı aşı hazırlanıyor
NEOONKOVAK, eczaneden alınabilecek veya herkese aynı şekilde uygulanabilecek standart bir aşı değil.
Tedavinin hazırlanması için hastanın tümör dokusunun moleküler ve genetik özellikleri analiz ediliyor. Tümör hücrelerinde bulunan kişiye özgü antijenler belirlendikten sonra bağışıklık sistemine bu hücreleri tanıtmayı hedefleyen özel bir mRNA ürünü hazırlanıyor.
Rusya’daki resmî bilgilendirmeye göre tedavi şu anda:
- Ameliyat edilemeyen veya metastatik cilt melanomu bulunan yetişkinlerde,
- Cerrahi sonrası hastalığın yeniden ortaya çıkma riski taşıyan melanom hastalarında,
- Bağışıklık kontrol noktası inhibitörleri olarak adlandırılan immünoterapi ilaçlarıyla birlikte
uygulanmak üzere planlanıyor. Tedavi programında belirli aralıklarla toplam 10 uygulamaya kadar çıkılabileceği belirtiliyor.
“Bağışıklık yanıtı” ne anlama geliyor?
Bir hastada bağışıklık yanıtının oluşması, aşının hedeflediği biyolojik mekanizmanın çalışabileceğine dair önemli bir işarettir.
Ancak bu sonuç tek başına:
- Tümörün küçüldüğünü,
- Metastazların ortadan kalktığını,
- Hastalığın ilerlemesinin durduğunu,
- Hastanın yaşam süresinin uzadığını,
- Tedavinin diğer hastalarda da aynı sonucu vereceğini
kanıtlamaz.
Bunların anlaşılması için görüntüleme sonuçları, hastalığın ilerleme durumu, yan etkiler, yaşam süresi ve daha geniş hasta gruplarından elde edilen verilerin açıklanması gerekiyor.
Bu nedenle gelişme “kanser aşısı başarıya ulaştı” şeklinde değil, “ilk hastada umut veren bağışıklık yanıtı gözlendi” şeklinde aktarılmalı.
Yaklaşık 20 hasta için daha hazırlanacak
Ginzburg, melanom hastası yaklaşık 20 kişi için daha kişiselleştirilmiş aşı hazırlanmasının planlandığını açıkladı.
İlk 10 hastanın genetik bilgilerinin işlem aşamasında olduğu, ürünlerin hazırlanmasının yaklaşık bir buçuk ila üç ay sürebileceği belirtildi. Yeni hastalardan elde edilecek sonuçlar, yöntemin güvenliği ve olası etkisi konusunda daha fazla bilgi sağlayacak.
Koruyucu aşı değil, kanser tedavisi
NEOONKOVAK’ın çocukluk veya grip aşıları gibi hastalığı önceden engellemek amacıyla uygulanmadığı özellikle belirtilmeli.
Bu ürün, daha önce melanom teşhisi konulmuş belirli hastalarda kullanılan kişiselleştirilmiş deneysel bir tedavi yaklaşımıdır. Ayrıca şu aşamada tüm kanser türlerine yönelik genel bir “kanser aşısı” değildir; mevcut klinik kullanım melanom hastalarıyla sınırlıdır.
Türkiye’de kullanımına ilişkin açıklama yok
Rusya’daki gelişmenin Türkiye’deki hastalar için hemen uygulanabilir bir tedavi anlamına geldiğine dair resmî bir bilgi bulunmuyor.
Türkiye’de kullanım onayı, hasta kabulü veya tedaviye erişim konusunda Sağlık Bakanlığı ya da Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu tarafından yayımlanmış bir duyuruya ulaşılamadı. Kanser hastalarının mevcut tedavilerini bırakmaması ve bu tür gelişmeleri kendilerini takip eden onkoloji uzmanıyla değerlendirmesi gerekiyor.
Erken teşhis önemini koruyor
Yeni tedavi çalışmaları sürerken melanomda erken teşhis hâlâ en önemli unsurlar arasında bulunuyor.
Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kuruluşları; yeni ortaya çıkan benlerin, mevcut benlerde büyüme veya renk değişiminin, iyileşmeyen yaraların ve kanayan cilt lezyonlarının dermatoloji uzmanı tarafından değerlendirilmesini öneriyor. Korunmasız ve yoğun ultraviyole maruziyeti de cilt kanserleri açısından önemli risk faktörleri arasında gösteriliyor.
Sonuç: Umut verici, ancak henüz erken
Rusya’dan gelen açıklama, kişiselleştirilmiş kanser tedavileri bakımından dikkat çekici bir gelişme.
Bununla birlikte açıklanan sonuç yalnızca ilk hastanın bağışıklık sisteminde ölçülen yanıtla sınırlı. Aşının tümörü ne ölçüde kontrol ettiği, hastalığın ilerlemesini durdurup durdurmadığı ve uzun vadeli güvenliği ancak daha fazla hastadan elde edilecek klinik sonuçlarla anlaşılabilecek.
Yorum yaz
Yorumları göster0 yorum
Yorumu bildir