Sofranızdaki Ürünün İçinden Ne Çıktı? Bakanlık Yeni Listeyi Açıkladı

Gıda alışverişi yapan milyonlarca tüketiciyi ilgilendiren yeni denetim sonuçları kamuoyuna açıklandı.

Tarım ve Orman Bakanlığının Güvenilir Gıda platformunda güncellenen listelere, biri kişilerin sağlığını tehlikeye düşürebilecek kategoride olmak üzere toplam 28 yeni ürünün eklendiği bildirildi. Güncellemede et ve süt ürünlerinden zeytinyağına, baldan farklı hazır gıdalara kadar geniş bir ürün grubu yer aldı.

Dana kıyma yazıyordu, farklı içerik tespit edildi

Son denetim sonuçlarında et ve et ürünleriyle ilgili bulgular öne çıktı.

“Dana kıyma-lahmacun harcı” adıyla satışa sunulan bir üründe etikette belirtilmeyen sakatat tespit edildiği; başka bir lahmacun iç harcında ise kanatlı eti bulunduğu aktarıldı.

Kayseri’nin Kocasinan ilçesindeki bir işletmenin “ısıl işlem görmüş dana sucuk” adıyla satışa sunduğu ürünlerde de mekanik ayrılmış kanatlı eti tespit edildiği bildirildi.

Koyun yoğurdunda inek sütü çıktı

Denetimlerde dikkat çeken bir diğer ürün koyun yoğurdu oldu.

İstanbul’un Başakşehir ilçesinde faaliyet gösteren bir işletmenin “koyun yoğurdu” adıyla piyasaya sunduğu üründe inek sütü tespit edildiği belirtildi. Bu tür bir uygunsuzluk, ürünün etikette belirtilen hayvansal kaynaktan farklı bir içerikle üretilmesi anlamına geliyor.

Özellikle belirli süt türlerine alerjisi veya intoleransı bulunan tüketiciler açısından etiket ile gerçek içerik arasındaki farklılık ayrı bir önem taşıyor.

Zeytinyağı ve bal da listede

Güncellenen duyuruda yalnızca et ve süt ürünleri bulunmuyor.

Zeytinyağı, bal ve farklı gıda gruplarında da ürünün temel özelliğini etkileyen veya tüketiciyi yanıltabilecek uygunsuzlukların yer aldığı bildirildi. Bakanlığın listeleri, ürünlere aynı değeri taşımayan maddelerin eklenmesi ile ürünün temel bileşenlerinin eksiltilmesi gibi iki farklı taklit-tağşiş kategorisinde yayımlanıyor.

Bakanlığın verdiği örneğe göre farklı yağların karıştırılarak zeytinyağı adı altında satılması, ürüne aynı değeri taşımayan madde eklenmesi kapsamında değerlendiriliyor. Tereyağındaki yağ oranının mevzuatta belirlenen sınırın altında kalması ise ürünün temel özelliğini etkileyen içerik eksikliği kategorisine giriyor.

Taklit ve tağşiş ne anlama geliyor?

Taklit ve tağşiş kavramları, günlük kullanımda çoğu zaman aynı anlamda kullanılsa da farklı yöntemleri kapsayabiliyor.

Taklit, bir ürünün başka bir ürünmüş gibi üretilmesi veya sunulması anlamına geliyor.

Tağşiş ise ürünün içine mevzuata aykırı biçimde başka bir madde katılması, değerli bileşeninin azaltılması ya da içeriğinin değiştirilmesi şeklinde gerçekleşebiliyor.

Bakanlık, laboratuvar analizleri sonucunda taklit veya tağşiş yapıldığı kesinleşen ürünlerin firma, marka, ürün, parti ve seri numarası bilgilerini kamuoyuna açıklayabiliyor. Bu uygulamanın hukuki dayanağını 5996 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik oluşturuyor.

“Sağlığı tehlikeye düşüren” ürün ile tağşişli ürün aynı değil

Bakanlığın sisteminde ürünler ayrı başlıklar altında yayımlanıyor.

Taklit veya tağşiş yapılan ürünler, etikette belirtilen nitelik veya içerikle laboratuvar sonucunun uyuşmadığı ürünleri kapsıyor.

Sağlığı tehlikeye düşürecek ürünler ise gıdada kullanılmasına izin verilmeyen boya veya ilaç etken maddesi gibi doğrudan sağlık riski oluşturabilecek içerikleri kapsayabiliyor.

Dolayısıyla listedeki her uygunsuzluk aynı sağlık riskini taşımıyor. Ürünün hangi listede bulunduğu ve Bakanlığın açıkladığı “uygunsuzluk” bölümü ayrı ayrı incelenmeli.

Firma adı tek başına yeterli olmayabilir

Tüketicilerin yalnızca firma veya marka adına bakması yeterli olmayabilir.

Bakanlığın resmî duyurularında şu bilgiler birlikte yayımlanıyor:

• Kamuoyu duyuru tarihi
• Üretici veya ithalatçı firmanın adı
• Ürünün markası ve tam adı
• Tespit edilen uygunsuzluk
• Parti veya seri numarası
• Üretim yapılan il ve ilçe
• Ürünün ait olduğu gıda grubu

Aynı markanın bütün ürünleri veya farklı tarihlerde üretilen tüm partileri hakkında genelleme yapılmamalı. Tüketicinin elindeki ambalajda bulunan ürün adı ve parti numarasını resmî kayıttaki bilgilerle karşılaştırması gerekiyor.

Ürününüz listede mi? Böyle kontrol edebilirsiniz

Taklit-tağşiş listesine Tarım ve Orman Bakanlığının Güvenilir Gıda platformundan veya Bakanlığın e-Devlet hizmetinden ulaşılabiliyor.

Kontrol sırasında şu yöntem izlenebilir:

• Ambalaj üzerindeki marka ve ürün adını okuyun.
• Parti veya seri numarasını bulun.
• Üretici firmanın ticari unvanını kontrol edin.
• Resmî listede marka veya firma adıyla arama yapın.
• Listelenen parti numarası ile elinizdeki ürünü karşılaştırın.
• Şüpheli bir durum varsa ürünü tüketmeden muhafaza edin.

Bakanlığın Güvenilir Gıda mobil uygulaması da listelere erişim ve uygunsuzlukların “çek-gönder” yöntemiyle bildirilmesi için kullanılabiliyor.

Batman’daki tüketiciler ne yapmalı?

Batman’da market, kasap, şarküteri, pazar veya internet üzerinden gıda satın alan tüketiciler de ürün bilgilerini Bakanlığın güncel listesinden kontrol edebilir.

Ancak listede farklı bir ilde üretildiği görülen ürünün Batman’da satılmadığı varsayılmamalı. Paketli ürünler Türkiye’nin farklı şehirlerine dağıtılabildiği için kontrolün mağazanın bulunduğu şehre göre değil, marka, üretici ve parti numarasına göre yapılması gerekiyor.

Şüpheli ürünle karşılaşan tüketiciler, satış fişi ve ambalajı saklayarak ALO 174 Gıda Hattı veya Güvenilir Gıda uygulaması üzerinden bildirim yapabilir. Bakanlık ayrıca tüketicilerin ambalaj bütünlüğünü, son tüketim tarihini, muhafaza koşullarını ve işletme kayıt numarasını kontrol etmesini öneriyor.

Ürün satın alırken bu ayrıntılara dikkat edin

Bakanlığın tüketicilere yönelik önerileri arasında ambalajlı ve etiketli ürünlerin tercih edilmesi öne çıkıyor.

Alışveriş sırasında dikkat edilmesi gereken başlıca noktalar şöyle:

• Ambalajı yırtılmış, şişmiş veya bozulmuş ürünleri satın almayın.
• Son tüketim tarihi ile tavsiye edilen tüketim tarihini karıştırmayın.
• Ürünün uygun sıcaklık ve muhafaza koşullarında tutulduğunu kontrol edin.
• Etiket üzerindeki işletme kayıt veya onay numarasını inceleyin.
• Kaynağı belirsiz et, süt ve süt ürünlerinden uzak durun.
• Hazır kıyma yerine mümkün olduğunda parça eti gözünüzün önünde çektirin.
• Olağan dışı derecede düşük fiyatlı ürünlere karşı temkinli olun.

Tarım ve Orman Bakanlığı, özellikle et ürünlerinin güvenilir satış noktalarından alınmasını ve hazır kıyma yerine parça etten çekilmiş kıymanın tercih edilmesini öneriyor.

Listeler neden sürekli güncelleniyor?

Gıda kamuoyu duyuruları tek seferlik ve değişmeyen bir liste değil.

Denetimlerden alınan numunelerin laboratuvar sonuçları kesinleştikçe yeni ürünler sisteme ekleniyor. Bazı kayıtlar ise yargı kararları veya idari süreçler sonucunda “sonlandırılmış duyuru” bölümüne taşınabiliyor.

Anadolu Ajansının Tarım ve Orman Bakanlığı verilerinden yaptığı derlemeye göre, 2025 sonu itibarıyla 2 bin 55 taklit veya tağşiş yapılmış ürün partisi ile 290 sağlığı tehlikeye düşürebilecek ürün partisi kamuoyuna duyurulmuştu.

En önemli uyarı: Sosyal medyadaki eksik listelere güvenmeyin

Taklit-tağşiş duyuruları sosyal medyada çoğu zaman yalnızca marka adı veya ürün fotoğrafıyla paylaşılıyor.

Ancak resmî kayıtta firma adı, ürün adı, uygunsuzluk türü ve parti numarası birlikte bulunuyor. Eksik veya eski ekran görüntüleri, farklı bir ürünü ya da aynı markanın listede bulunmayan başka bir partisini yanlış şekilde hedef gösterebilir.

Bu nedenle tüketicilerin ve haber kuruluşlarının nihai kaynak olarak Tarım ve Orman Bakanlığının güncel listesini kullanması gerekiyor.