Türkiye’de Beklenen Yaşam Süresi 78,5 Yıla Yükseldi

Türkiye İstatistik Kurumu, Türkiye’nin yaşam süresi göstergelerini içeren “Hayat Tabloları, 2023–2025” sonuçlarını açıkladı.

Yeni verilere göre Türkiye genelinde doğuşta beklenen yaşam süresi 78,5 yıla yükseldi. Bu değer, 2022–2024 döneminde 78,1 yıl olarak hesaplanmıştı. Böylece beklenen yaşam süresinde 0,4 yıllık artış kaydedildi. Veriler Anadolu Ajansı tarafından da doğrulandı.

Kadınlar erkeklerden 5,2 yıl daha uzun yaşıyor

TÜİK verilerine göre doğuşta beklenen yaşam süresi:

Kadınlarda 81,1 yıl, erkeklerde 75,9 yıl olarak belirlendi.

Kadınlarla erkekler arasındaki beklenen yaşam süresi farkı 5,2 yıl oldu. Önceki dönemde erkeklerin yaşam beklentisi 75,5, kadınların ise 80,7 yıl seviyesindeydi. Her iki grupta da 0,4 yıllık artış gerçekleşti.

“78,5 yıl” ne anlama geliyor?

Haberde kullanılan 78,5 yıl ifadesi, bugün yaşayan herkesin kesin olarak bu yaşa kadar yaşayacağı anlamına gelmiyor.

Doğuşta beklenen yaşam süresi, yeni doğmuş bir kişinin mevcut ölüm oranları ve sağlık koşulları değişmeden devam ederse yaşaması beklenen ortalama süreyi ifade ediyor. Bu rakam kişinin yaşam tarzına, sağlık durumuna, çevresel koşullara veya bireysel özelliklerine göre değişebiliyor.

Bu nedenle “Türkiye’de insanlar ortalama 78,5 yaşında ölüyor” şeklindeki bir yorum teknik açıdan doğru değil. Verinin doğru karşılığı, yeni doğan bir bireyin beklenen yaşam süresinin 78,5 yıl olmasıdır.

15 yaşındaki bir kişinin 64,7 yılı daha var

Çalışma çağının başlangıcı kabul edilen 15 yaşındaki bir kişinin ortalama kalan yaşam süresi 64,7 yıl olarak hesaplandı.

Bu süre erkeklerde 62,1, kadınlarda ise 67,3 yıl oldu. Başka bir ifadeyle mevcut ölüm oranları değişmediğinde 15 yaşındaki bir kişinin ortalama 79,7 yaşına kadar yaşaması bekleniyor.

30 yaşındakilerin kalan yaşam süresi 50,3 yıl

Türkiye’de 30 yaşındaki bir kişinin ortalama kalan yaşam süresi 50,3 yıl olarak belirlendi.

Erkeklerde bu süre 47,8 yıl, kadınlarda 52,7 yıl olarak hesaplandı. Bu yaş grubunda kadınlarla erkekler arasındaki fark 4,9 yıl oldu.

50 yaşındaki bir kişinin 31,3 yılı daha var

Türkiye genelinde 50 yaşındaki bir kişinin kalan yaşam süresi ortalama 31,3 yıl oldu.

Bu süre erkeklerde 29 yıl, kadınlarda ise 33,4 yıl olarak kayıtlara geçti. Buna göre 50 yaşındaki bir kişinin mevcut koşullarda ortalama 81 yaşını aşması bekleniyor.

65 yaşındaki kadınların 20 yıl daha yaşaması bekleniyor

Türkiye’de 65 yaşına ulaşan bir kişinin ortalama kalan yaşam süresi 18,4 yıl olarak hesaplandı.

Erkeklerin 65 yaşından sonra ortalama 16,7 yıl, kadınların ise 20 yıl daha yaşaması bekleniyor. Bu yaş grubunda kadınların beklenen yaşam süresi erkeklerden 3,3 yıl daha fazla çıktı.

Eğitim seviyesi yükseldikçe yaşam beklentisi artıyor

TÜİK verileri, eğitim düzeyi ile beklenen yaşam süresi arasında belirgin bir ilişki bulunduğunu gösterdi.

Ortaöğretim altı eğitim seviyesine sahip 30 yaşındaki erkeklerle yükseköğretim mezunu erkekler arasındaki beklenen yaşam süresi farkı 5,1 yıl oldu. Kadınlarda ise bu fark 4,6 yıl olarak hesaplandı. Eğitim seviyesi yükseldikçe beklenen yaşam süresinin arttığı görüldü.

Bu sonuç tek başına eğitimin yaşam süresini doğrudan uzattığını kanıtlamıyor. Gelir, çalışma koşulları, sağlık hizmetlerine erişim, beslenme ve sağlık bilinci gibi eğitim düzeyiyle bağlantılı başka faktörler de sonuçları etkileyebilir.

Sağlıklı yaşam süresi 58 yıl

Doğuşta beklenen toplam yaşam süresi 78,5 yıl olurken, kişinin günlük faaliyetlerini sınırlandıran bir sağlık sorunu yaşamadan geçirmesi beklenen süre 58 yıl olarak hesaplandı.

Sağlıklı yaşam süresi erkeklerde 59,1, kadınlarda 56,9 yıl oldu. Böylece erkeklerin toplam yaşam beklentisi daha kısa olmasına rağmen sağlıklı yaşam süresinin kadınlardan 2,2 yıl daha uzun olduğu görüldü.

Batman’a ilişkin ayrı veri açıklanmadı

Anadolu Ajansının aktardığı güncel sonuçlar Türkiye geneli ile yaş, cinsiyet ve eğitim düzeyine ilişkin verileri kapsıyor. Haberin yayımlanan özetinde Batman’a özel 2023–2025 yaşam süresi verisine yer verilmedi. Bu nedenle ulusal ortalamanın doğrudan Batman’ın yaşam beklentisi olarak aktarılması doğru olmaz.

Batman’a ilişkin değerlendirme yapılabilmesi için TÜİK’in il düzeyindeki ayrıntılı hayat tablolarının esas alınması gerekiyor.

Asıl tablo: Daha uzun yaşıyoruz ancak sağlıklı süre daha kısa

Yeni veriler Türkiye’de beklenen yaşam süresinin önceki döneme göre yükseldiğini gösteriyor.

Ancak toplam yaşam beklentisinin 78,5 yıl, sağlıklı yaşam süresinin ise 58 yıl olması; yalnızca daha uzun yaşamanın değil, yaşamın daha büyük bölümünü sağlıklı geçirebilmenin de önemli olduğunu ortaya koyuyor.