Nostalji kelimesinin kökeni eski Yunanca’da eve duyulan özlem anlamına gelir.
Haliyle sadece evi değil, geçmişi özlemek anlamı da vardır.
Belki de bu yüzden insanın içini en çok bayramlar burkar.
Çünkü bayram dediğimiz şey, biraz çocukluk demektir.
Fransız düşünür, Edgar Morin abimiz ‘insanın anayurdu çocukluğudur’ diye dememiş boşuna.
Kurban Bayramı yaklaşırken insan ister istemez eski bayramları ve çocukluğunu düşünüyor.
Bayram sabahları erkenden kalkılırdı. Evlerde telaş olurdu. günler öncesinden baklavalar alınırdı. Şekerlikler doldurulur, cam tabaklar vitrine dizilirdi.
Bir de o meşhur bayram tepsileri vardı…
İçinde kolonya, çikolata, ve çoğu evde mutlaka bir paket Marlboro sigarası bulunurdu. Eve gelen misafire sigara uzatmak adetten sayılırdı. İkram sadece çayla olmazdı; sigara da misafirperverliğin bir parçasıydı. Şimdi düşününce biraz garip geliyor ama kırmızı Marlboro en kral sigaraydı, tepside mutlaka yer alırdı.
Çocuklar poşet poşet şeker toplar, büyüklerin elini öpmek için sıraya girerdi. Çocuklar harçlıklarını anında glükoza ve oyuncak silahlara çevirirdi bakkallarda.
Kırmızı Marlboro hariç diğer ritüeller hala var, ama nedense herkes hala ‘nerde o eski bayramlar’ diye hayıflanır. Eminim 20 yıl sonra da şimdiki bayramlara özlem duyulacak. İnsan nedense geçmişin hep daha iyi olduğunu sanır!
Şimdi ise çoğu şey değişti diye düşünür ama ben öyle düşünmüyorum. ‘Değişmeyen tek şey değişimin kendisidir’ lafına da nadiren katılıyorum. Evet şehirler değişiyor, teknoloji değişiyor ama bu Her şey değiştiği anlamına gelmiyor ; insanın özlediği şeyler değişmiyor mesela, ya da bayram sabahının verdiği huzur değişmiyor, binlerce yıldır ekmek buğdaydan yapılıyor mesela, değişmedi ve uzunca bir süre değişecek gibi görünmüyor, örnekler çoğaltılabilir.
Bazı şeyler hâlâ direniyor.
Baklava mesela…
Her ne kadar artık birçok kişi “Ben almayayım” dese de, bayramda baklavasız bir masa insanın içine sinmiyor. Çünkü bazı şeyler yemek için değil nostaljiye duyulan özlemden dolayı vardır.
Belki de nostalji tam olarak budur:
Geçmişin kusursuz olduğunu sanmak.
O ‘kusursuz’ günleri özlemek.
Evet, Morin abimiz haklı, insanın anayurdu çocukluğudur, onu kaybetmeyelim!