Batman’da sigara ile kim, nasıl mücadele ediyor?
Sigara yaşı kaça düştü, haberiniz var mı?
Ben söyleyeyim:
7’ye kadar indiği söyleniyor.
Evet, yedi yaş…
Daha oyun çağında, eline kalem yakışması gereken bir çocuğun eline sigara nasıl geçiyor?
Kim veriyor?
Nereden temin ediyor?
Bu konuda bugüne kadar kapsamlı bir araştırma yapıldı mı?
Batman’da sigaranın 7 yaşa kadar inmesinin ve bu denli yaygın olmasının sosyolojik, ekonomik ve kültürel sebepleri masaya yatırıldı mı?
Elbette ki bir alışkanlık kendiliğinden oluşmaz.
Hele ki bağımlılık hiç oluşmaz.
Arkasında ya özenti, yanlış arkadaşlıklar vardır; erişim kolaylığı, denetimsizlik…
Kısacası hepsinin birleşimi vardır.
Okullar dağıldığında bir gün etrafa dikkatlice baktınız mı hiç?
Sanırsın okullarda sigara karşıtı eğitim değil, sigara kullanma pratiği verilmiş gibi bir manzara var.
Okul çıkışlarında, henüz üniforması üzerinde olan çocukların ellerinde sigara… (Merak edenler bir gün önünde ve/ya yakınında park olan bir okula uğrasın)
O çocuklar sigara dumanını içlerine çekerken aslında zehir aldıklarının farkında değiller.
Belki de kimse kendisine bu sorunu dert etmediği için onları gerçekten fark etmedi.
Peki, okul çevrelerindeki bakkal ve büfeler ne kadar denetleniyor?
Bunların sigara satma yetkileri var mı?
Açık paketten tek tek sigara satışı hâlâ devam ediyor mu?
18 yaş altındaki çocuklara sigara satılıyor mu?
Açık sigara satışı yasak değil mi?
Bunu kimse denetliyor mu?
Yaptırımlar caydırıcı mı?
Denetimler düzenli mi?
Cezalar gerçekten uygulanıyor mu?
Eğer uygulanıyor olsaydı, bu kadar rahat ve aleni bir satış mümkün olur muydu?
Gerçekten bu soruların cevabını merak ediyorum.
Sadece sivil alanlarda değil, zaman zaman bazı resmî kurumlarda dahi sigara içildiğine dair duyumlar geliyor. Kapalı alan yasağı sanki pandemi sonrası sessizce rafa kaldırılmış gibi.
Oysa kanun hâlâ yürürlükte.
Demek ki sorun kanunda değil; uygulamada.
9 Şubat, ülkemizde Sigarayı Bırakma Günü olarak kabul edildi.
Amaç, sağlıklı yaşam bilincini artırmak, tütünün zararlarına dikkat çekmek ve kullanıcıları bırakmaya teşvik etmek.
Peki, Batman’da bu gün ne kadar görünür oldu?
Kaç etkinlik düzenlendi?
Kaç okulda seminer verildi?
Kaç aile bilinçlendirildi?
Sigaranın zararlarını anlatmakla bitiremeyiz.
Çünkü mesele sadece bir alışkanlık değil; bir bağımlılık zincirinin ilk halkasıdır.
Çoğu zaman sigara, alkol ve diğer bağımlılık yapıcı maddelere giden yolun başlangıcıdır.
Üstelik artık mesele sadece klasik sigara değil.
Elektronik sigaralar, nargileler, ısıtılmış tütün ürünleri…
İsimleri değişiyor ama içerik değişmiyor.
Hepsi nikotin bağımlılığı yaratıyor.
Hepsi kanserojen maddeler içeriyor.
Hepsi kanser, kalp-damar hastalıkları, KOAH ve daha birçok ölümcül hastalığın başlıca sebepleri arasında yer alıyor.
Toplum hâlâ “bir şey olmaz” rehavetinde.
Oysa her içilen sigara, bir hücrenin daha zarar görmesi demek.
Her erken başlama, daha uzun yıllar bağımlılık demek.
Her denetimsiz satış, bir çocuğun geleceğinden çalınan bir yıl demek.
Sigara ile mücadele sadece zabıtanın, polisin ya da sağlık müdürlüğünün işi değildir.
Bu, ailelerin, öğretmenlerin, sivil toplumun, yerel yöneticilerin ve en önemlisi toplumun tamamının meselesidir.
Aileler çocuklarını gerçekten takip ediyor mu?
Okullarda rehberlik çalışmaları yeterli mi?
Yerel yönetimler okul çevrelerinde düzenli ve görünür denetim yapıyor mu?
Toplum olarak sigara içen çocuğu normalleştirdik mi?
Eğer 7 yaşındaki bir çocuğun eline sigara geçebiliyorsa, ortada ciddi bir sistem sorunu vardır.
Bu, bireysel bir tercih değil, toplumsal bir ihmaldir.
Sigara ile mücadele kâğıt üzerinde değil, sahada yapılmalıdır.
Denetimle yapılır.
Eğitimle yapılır.
Yaptırımlarla yapılır.
Çocuklar genelde büyükleri taklit ederler.
Evde baba sigara içiyorsa, sokakta abi elinde sigarayla geziyorsa, öğretmen teneffüste sigara içiyorsa; “zararlıdır” demenin bir karşılığı kalmaz.
Artık şu soruyu açıkça sormanın ve cevaplanmanın zamanı geldi:
Batman’da sigara ile kim, nasıl mücadele ediyor?
Eğer bu soruya net, somut ve etkili bir cevap veremiyorsak, mücadele ya yetersizdir ya da görünürde kalmıştır.
Unutmayalım; sigara bir gereksinim değil, bir tuzaktır.
Ve bu tuzağa düşen her çocuk, aslında hepimizin sorumluluğundadır.
