Ana içeriğe geç
Recep Kavuş
Recep KavuşKöşe Yazarı

Brako iyi ki yeni DDY alt geçidini görmedi!

Batman Gar Sahası içerisinde bulunan ve Devlet Demiryolları’na (DDY) ait bazı yapılar, Diyarbakır Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından…

Brako iyi ki yeni DDY alt geçidini görmedi!

Batman Gar Sahası içerisinde bulunan ve Devlet Demiryolları’na (DDY) ait bazı yapılar, Diyarbakır Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından tescillenerek koruma altına alınmış değerli kültür varlıklarıdır. Boşuna koruma altına alınmadılar elbette. Çünkü bu alan, Batman’ın İluh’tan bugüne ulaşabilmiş en eski yerleşim izlerini ve yapılarından bazılarını barındırıyor.

Su kulesi ve gar binası, bu tarihsel mirasın en önemli parçaları arasında yer alıyor.

Batman’ın şehirleşme serüveninin başladığı yıllardan geriye ne yazık ki çok az şey kaldı. Eski Belediye binası, sonradan Valilik olarak kullanılan Kaymakamlık binası, TMO binası, Cumhuriyet binasının özgün yapısı… Hepsi birer birer yerle bir edildi.

Batman’ın hafızası birer birer siliniyor. Şehrin geçmişine tanıklık eden yapılar, meydanlar, ağaçlar ve yaşam alanları ya yıkılıyor ya da beton projelerin gölgesinde yok olup gidiyor. Biz ise çoğu zaman olan biteni seyretmekle yetiniyoruz.

Bugün elimizde kala kala eski SSK Hastanesi binası ile DDY yapıları kaldı. İluh Devlet Hastanesi olarak da bilinen eski SSK binası da yıkılarak yerine TOKİ tarafından bir AVM yapılmasının gündemde olduğu bir süreçten geçiyoruz.

Yeni projelerle Batman yalnızca eski binalarını, meydanlarını ve ağaçlarını kaybetmiyor. Asıl kaybettiği şey, şehrin hafızası, tarihi belleği ve geçmişle kurduğu bağdır.

Bir şehir, geçmişine ait izleri sildikçe sadece mimarı olarak değişmez; kendisini kendi yapan değerlerini de kaybeder.

Batman, yakın geçmişte ilk Batmanlıların oturup soluklandığı DDY Çay Bahçesi’ni de bir alt geçit projesine kurban vermiş oldu.

Gar binası, peronlar ve DDY lojmanları arasında kalan o güzelim bahçe, neredeyse bir asırlık ağaçlarıyla birlikte şehrin en kıymetli hafıza mekânlarından biriydi. Bir zamanlar insanların buluştuğu, sohbet ettiği, dinlendiği bu alan, bir alt geçit projesi uğruna yok edildi.

Projeye ilk kazmasının vurulması ile haberdar oldum. Burada kaleme aldığım yazı ile sesimi duyurmaya, DDY bahçesine, Batman’ın tarihine ve hafızasına dokunulmaması gerektiğini anlatmaya çalıştım. Ancak ne yazık ki sesimizi duyan olmadı.

Hepimizin gözleri önünde bahçe yerle bir edildi, ağaçlar kesildi.

Aylar sonra yüreğime tuz bastım, yok, edilen DDY bahçesini, yapılan alt geçidi görmeye gittim.

Ve gördüğüm manzara, üzüntümü daha da artırdı.

Efsane Brako’nun yaşarken geceleri uğrak mekânlarından biri olan eski alt geçidin yerine yapılan yeni alt geçit, onca ağacın kesilmesine, güzelim bahçenin yok edilmesine rağmen eskisi kadar ferah, geniş ve kullanışlı olmadığını gördüm.

Bir kere yaya geçiş alanı oldukça daraltılmış. Merdivenler adeta yalnızca 18 yaşındaki çevik gençlerin çıkması ve inmesi düşünülerek yapılmış. İnip çıkarken bazı noktalara başınızı eğmeniz gerektiğini hatırlatan levhalar asılmış. Dikkat etmezseniz başınızı beton bloklara çarpmanız işten bile değil.

Engelli geçişleri ise ayrı bir sorun. Rampaların eğimi oldukça problemli ve erişilebilirlik standartları açısından ciddi soru işaretleri barındırıyor.

Üstelik aylardır devam eden çalışmalara rağmen hala tamamlanmayan alt geçit çalışması nedeni ile insanlar ya demiryolu raylarını kullanmak ya da uzaktaki üst geçitlere yönelmek zorunda kalıyor.

Peki, bunca ağacı neden kestik? O güzelim çay bahçesini neden yok ettik? Şehrin hafızasında önemli bir yeri olan bu alanı neden gözden çıkardık?

Eğer proje daha en başında ihtiyaçlar doğru analiz edilerek, ilgili kesimlerle istişare edilerek ve kent belleği gözetilerek hazırlansaydı, belki de bunca para harcanmasına, ağaçların kesilmesine ve çay bahçesinin yok edilmesine gerek kalmayacaktı.

Üstelik söz konusu alan, kültürel miras açısından tescillenmiş ve korunması gereken tarihsel bir bölgenin parçasıydı.

Ne yazık ki bizde çoğu zaman önce proje hazırlanıyor, sonra kazma vuruluyor. Eleştiriler, uyarılar ve itirazlar ise iş işten geçtikten sonra hatırlanıyor. Oysa kentleri yönetmek yalnızca yol, alt geçit, üst geçit ve beton yapılar inşa etmek değildir. Kent yönetmek, o şehrin geçmişini, insanını, yaşam kültürünü ve ortak hafızasını da korumaktır.

DDY Alt Geçidi projesi bize bir kez daha gösterdi ki bir işe başlamadan önce ortak akla başvurmak, istişare etmek, eleştirileri dikkate almak ve şehrin gerçek ihtiyaçlarını gözetmek çok ama çok önemlidir.

Ben yeni DDY alt geçidini üzüleceğimi bile bile gidip gördüm ve açıkçası çok üzüldüm.

Oradayken aklıma Brako geldi.

Brako, Batman’ın en eskilerinden ve değerlerinden olduğu için eski mekânlarını bilen; o şehrin sokaklarında, bahçelerinde, çay ocaklarında yaşamış bir isimdi.

İyi ki Brako, o güzelim DDY bahçesinin yok edildiğini, asırlık ağaçların kesildiğini ve yerine yapılan alt geçidin de eski alt geçidin yerini bile dolduramadığını görmedi.

Görseydi kim bilir ne kadar üzülürdü?

DDY rayları altındaki geçidi yenilenerek Batman’da yalnızca bir çay bahçesini, birkaç asırlık ağacı ya da eski bir alt geçidi kaybetmedik. Bir dönemin hatıralarını, insanların buluşma mekânlarını ve şehrin ortak hafızasından bir parçayı daha kaybettik.

Ve ne yazık ki Batman, geçmişini, hafızasını, değerlerini hala koruma ve sahiplenme bilincinde değildir.

--

 

Okur görüşleri
1 yorum
Yorum yaz
Yorumlar yayın ilkelerine göre incelenir.
Yorumları göster1 yorum
Aydin ErminCevap verBildir

Ağzına sağlık çok güzel yazı ama eksiklerini tam söylemediniz elgeli merdiveni eskisine ne oldu veya yenisi neden yapılmadı asansör denilmişti neden yapılmadı ve hala su sızıntıları var neden çözülmedi