Batman İl Özel İdaresi tarafından hayata geçirilen Köy Bilgi Levhaları Projesi kapsamında, 2024 yılında ilimizdeki 289 köyün girişindeki bilgi tabelaları yenilenmişti. Yeni tabelalarda il kodu, köyün Türkçe adı ve bağlı bulunduğu ilçe bilgilerine yer verilmişti.
Tabelaların montajı tamamlandıktan sonra, 30 Mayıs 2024 tarihinde bu köşede bir yazı kaleme almış ve önemli bir eksikliğe dikkat çekmiştim. Batman’ın çok kültürlü yapısı göz önünde bulundurulduğunda, köy tabelalarında yalnızca Türkçe isimlerin bulunmasının doğru olmadığını, köylerin halk arasında kullanılan gerçek ve tarihsel isimlerinin de tabelalarda yer alması gerektiğini ifade etmiştim.
Çünkü Batman’da birçok köyün iki, hatta birden fazla ismi var. Resmî kayıtlarda Türkçe isimleri bulunan bu köyler, halk arasında çoğunlukla Kürtçe isimleriyle anılıyor. Bunun yanında Arapça ve Süryanice kökenli köy isimleri de mevcut. Yani Batman’ın köy isimleri, bu coğrafyanın yüzyıllardır taşıdığı çok kültürlü mirasın birer parçası.
Özellikle 1980’li yıllardan itibaren Kürtçe üzerindeki yasakçı politikaların etkisiyle çok sayıda köyün ismi Türkçeleştirildi. Böylece halkın yüzyıllardır kullandığı isimler resmî kayıtlardan çıkarıldı. Zaman içerisinde bazı isimlerin değiştirilmesi yönünde adımlar atılmış olsa da bu konuda kapsamlı bir düzenleme yapılmadı.
Ak Parti döneminde bu yönde bazı olumlu adımlar da atıldı. Örneğin Gercüş ilçesine bağlı Vergili köyünün ismi yeniden Becirman olarak değiştirildi. Ancak benzer şekilde isimleri değiştirilen diğer köyler için aynı hassasiyet gösterilmedi.
Batmanda 2024 yılında 289 köyün girişine yalnızca Türkçe isimlerin yazıldığı tabelalar yerleştirilirken bu eksikliği dile getirmiştim. Ne tabelaları hazırlayıp montajını gerçekleştiren ilgili kurumlar ne de bugün aynı konuyu gündeme taşıyan DEM Partililer o günkü yazımı dikkate almamıştılar.
Aradan yaklaşık iki buçuk yıl geçti. Şimdi DEM Parti, köy tabelalarında Kürtçe isimlerin de bulunması talebini gündeme taşıdı.
DEM Partili İl Genel Meclisi üyeleri, pazartesi günü yaptıkları basın açıklamasıyla köy tabelalarının çok dilli olması gerektiğini savundu. DEM Parti Batman İl Örgütü binası önünde gerçekleştirilen açıklamayı Batman İl Genel Meclisi Eş Başkanı Semra İskanoğlu okudu.
İskanoğlu, çok dilli köy tabelalarına ilişkin il genel meclisleri tarafından alınan kararların valiliklerce reddedildiğini belirterek, bunun hem yerel meclislerin iradesini hem de vatandaşların taleplerini yok saymak anlamına geldiğini ifade etti. Köy tabelalarında halkın ana dilinin de bulunmasının önemli bir talep olduğunu vurgulayan İskanoğlu, yerel yönetimlerde çok dilli hizmet anlayışının geliştirilmesi gerektiğini söyledi.
Aslında bugün gündeme getirilen talep yeni değil. Ben de 2024 yılında aynı eksikliğe dikkat çekmiş, Batman’ın kültürel zenginliğinin tabelalara da yansıtılması gerektiğini yazmıştım. Aradan geçen zamana rağmen aynı sorunun hâlâ tartışılıyor olması, meselenin ne kadar ihmal edildiğini gösteriyor.
Bu toprakların çok dilli ve çok kültürlü kimliği en önemli zenginliğidir…
Batman’da köylerin isimlerinin yalnızca tabelalarda değil, resmî yazışmalarda, yerel yönetim hizmetlerinde ve toplumsal yaşamın diğer alanlarında da çok dilli şekilde kullanılması demokratik ve insani bir haktır.
Bir gerçeği inkâr etmek, onu ortadan kaldırmaz. Bu coğrafyada Türkler, Kürtler, Araplar , Süryaniler , Ezidiler yüzyıllardır birlikte yaşıyor. Her birinin dili, kültürü ve bu topraklara bıraktığı tarihsel bir miras var. Bu mirasın bir parçası olan yer isimlerini görmezden gelmek, toplumsal hafızayı yok saymaktan başka bir anlam taşımaz.
Türkçe ismin yanında bir köyün Kürtçe, Arapça veya Süryanice isminin tabelada yer alması Türkiye’nin birliğine ve bütünlüğüne zarar vermez. Tam tersine, farklılıkların tanınması ve kültürel zenginliğin korunması toplumsal birlikteliği güçlendirir.
Bir ülkenin birliği, beraberliği farklılıkları yok saymakla değil, farklılıkları kabul edip birlikte yaşatmakla güçlenir.
Bu nedenle Batman’ın 289 köyünün girişindeki tabelalarda yalnızca Türkçe isimlere yer verilmesi yeterli değildir. Köylerin halk tarafından kullanılan Kürtçe, Arapça ve Süryanice isimleri de bu tabelalarda bulunmalıdır.
Bu talep bir ayrıcalık değil, geçmişe saygının, kültürel hafızanın korunmasının ve demokratik bir toplum olmanın gereğidir.
Çünkü köylerin isimleri tabelalarda değiştirilebilir ama o isimlerin yaşattığı tarih ve hafıza silinemez.
Yorum yaz
Yorumları göster0 yorum
Yorumu bildir