İnşaat sektöründe sorunlar ve öneriler...

Batman’da inşaat sektöründe sorunlar gittikçe içinden çıkılmaz bir hal aldı.

İşi yarıda bırakanlar, aynı daireyi birden fazla kişiye satanlar, binasını vaat ettiği şekilde teslim etmeyenler… Bütün bunlara bir de değerinin çok üzerinde fiyat biçilen konutlar eklenince ortaya ciddi bir tablo çıkıyor.

İnşaat sektörü Batman’da kan kaybetmesinin nedenlerine bir göz atalım.

Bir kere işçiliğin ucuz olduğu bir şehirde konut maliyetleri çok yüksek.

Bugün Batman’da daire fiyatları İstanbul ve Ankara’daki fiyatlarla yarışıyor. Villaların fiyatı 20 milyon liradan başlıyor. Şehrin yeni gelişen bölgelerinden Çamlıtepe’de ise daire fiyatları 10-15 milyon lira seviyelerine ulaşmış durumda.

Bu yüksek fiyatları sadece inşaat maliyetlerine bağlamak doğru değil.

Çünkü bir dairenin fiyatında yaşanan bu büyük artış, ne inşaat emekçisinin cebine giriyor ne tesisatçının, ne mobilyacının ne de boyacının kazancına yansıyor.

Daire fiyatlarının bu denli yüksek olmasının nedeni Batman’da oluşan konut ve arsa borsasıdır.

Bu borsanın yükselmesi ise müteahhitler ve arsa sahiplerinin inisiyatifinde.

Maliyet artışının en önemli nedeni Batman’da inşaatların önemli bir bölümünün arsa karşılığı yapılmasıdır. Özellikle Çamlıtepe gibi bölgelerde, yapılan sitelerdeki daire ve ticari alanların neredeyse yüzde 50’si arsa sahibine verilmektedir.

Bu durum dairelerin maliyetinin daha işin en başından ciddi biçimde yükselmesine neden oluyor. Başka bir ifadeyle, bir binada yapılan daire ve ticari alanların önemli bir kısmı arsa sahibine gittiği için kalan dairelerin üzerine hem arsa maliyeti hem de diğer giderler yükleniyor.

Bunun üzerine bir de müteahhit kârı ekleniyor. Müteahhit, yaptığı işten en az yüzde 15 civarında bir kâr elde etmeyi hedefliyor.

Bir de bazı müteahhitler inşaatın finansmanını doğrudan nakit olarak karşılamak yerine, malzeme ve işçilik karşılığında daire vermeyi tercih ediyor. Betoncuya, tesisatçıya, mermerciye, elektrikçiye, marangoza, asansörcüye veya boyacıya yaptığı iş karşılığında daire veriliyor.

Bu sistem ilk bakışta tarafların işini kolaylaştırıyor gibi görünse de aslında maliyetleri daha da karmaşık hale getiriyor. Çünkü iş karşılığında daire alan kişi, yaptığı işin bedelini belirlerken doğal olarak kendi kazancını da düşünmek zorunda kalıyor. Sonuçta yapılan işin maliyeti de dolaylı olarak daire fiyatına yansıyor.

Böylece daire fiyatları arttıkça artıyor.

Ancak fiyatlar yükselirken ne yazık ki işçilik kalitesi aynı oranda yükselmiyor. Hatta tam tersine, bazı yapılarda kalite ciddi biçimde sorun oluyor; yamuk duvarlar, ses çıkaran parkeler, su kaçıran tesisatlar, kapanmayan kapı ve pencereler...

Çünkü işçilik karşılığında daire alan kişiler, aynı zamanda binanın ortaklarından biri haline geliyor. Dolayısıyla müteahhit işin kalitesi konusunda bu kişilere yeterince müdahale edemiyor, söz geçiremiyor.

Ortaya ise şu tablo çıkıyor: Konutun fiyatı milyonlarca liraya ulaşıyor ama vatandaş aldığı evde beklediği işçilik ve kaliteyi göremiyor.

Özellikle bina içindeki ince işler ve tesisat konusunda ciddi şikâyetler yaşanabiliyor.

Örnek daireye baktığınızda her şey dört dörtlük görünüyor. Ancak diğer dairelere geçtiğinizde, sanki aynı binanın daireleri değilmiş gibi farklılıklarla karşılaşabiliyorsunuz.

Öte yandan Batman’da son bir yıl içerisinde birçok müteahhidin üstlendiği işleri tamamlayamadığı ve iflas ettiği konuşuluyor. Bunun sonucunda yalnızca müteahhitler ve aileleri mağdur olmuyor. Yıllarca kenara koyduğu parayla ev sahibi olmak isteyen vatandaşlar da mağdur oluyor.

Bir vatandaşın yıllarca biriktirdiği parasını teslim ettiği bir projede, müteahhidin işi yarıda bırakması veya binanın vaat edilen standartlarda tamamlanmaması kabul edilebilir bir durum değildir.

İnşaat sektörünün içinde bulunduğu sorunlardan kurtulması için birkaç öneri:

Öncelikle müteahhitlik mesleğine ciddi bir düzenleme getirilmesi, bu meslek erbaplarının tecrübeli ve güvenilir olması gerekir.

Nasıl ki bir müteahhit kamu veya özel bir ihaleye girdiğinde belli şartları yerine getirmek, teminat göstermek ve iş deneyimini ortaya koymak zorundaysa, aynı şekilde “yap-sat” yöntemiyle bina yapanların da belirli kriterlere sahip olmaları gerekir.

Önüne gelen kişi bir bina yapıp kendisine “müteahhidim” dememelidir.

Müteahhitlik, yalnızca arsayı bulup bina yapmak değildir. Bunun içerisinde ciddi bir finansman, teknik bilgi, iş deneyimi, ekip yönetimi ve en önemlisi vatandaşın parasına ve güvenine karşı sorumluluk sahibi olmak vardır.

Bu nedenle sektörde hem iş deneyimi hem mali yeterlilik hem de teknik yeterlilik kriterleri daha ciddi biçimde uygulanmalıdır.

Ayrıca bina teslimlerinde kalite kontrol mekanizmaları güçlendirilmeli; örnek daire ile teslim edilen daire arasındaki farkların önüne geçilmelidir. Vatandaşın parasını verdiği evin, tanıtım broşüründe veya örnek dairede gösterilen evle aynı standartlarda olması sağlanmalıdır.

Batman büyüyor. Yeni mahalleler kuruluyor, yeni binalar yükseliyor, haliyle konut ihtiyacı artıyor.

Ancak şehir büyürken konut fiyatlarının fahiş seviyelere çıkmaması için Belediye ve ilgili meslek sektörlerinin önlem alması gerekir.

Batman’da hem müteahhitlik sektörünün hem de konut fiyatlarının daha şeffaf ve denetlenebilir bir yapıya kavuşması gerekiyor.

Çünkü mesele sadece Batman’da bir evin kaç milyon liraya satıldığı meselesi değildir.

Mesele, vatandaşın yıllarca biriktirdiği parasının karşılığında güvenli, kaliteli ve vaat edildiği gibi bir ev alıp alamadığıdır.

Batman’da inşaat sektörüne mutlaka bir düzen gelmeli; fahiş konut fiyatlarının, yarım bırakılan projelerin ve düşük kaliteli işçiliğin önüne geçilmelidir.

Aksi halde milyonluk evler yükselmekle birlikte vatandaşın mağduriyeti de büyümeye devam edecektir.