Sason’un muhteşem bir doğası ve tarihi zenginlikleri bulunmaktadır. İlçede gidip görmediğim, çekim yapmadığım hemen hemen hiçbir değerli dağ ve tarihi eser kalmamıştır.
Çatışmalara, mayınlara ve tehlikelere aldırış etmeden gazeteci ve çevreci arkadaşlarla, yol dağın zirvesine 10 kilometre uzaktayken Mereto Dağı’na çıktığımız günler olmuştur. O zamanlar Mereto’ya tırmananlar parmakla gösteriliyordu. Zirveye ulaşmak cesaret, gayret ve azim gerektiriyordu.
Son zamanlarda gitmedim ama zirveye kadar yol getirildiğini duydum. Daha yol projelendirilirken, yolun zirveye kadar götürülmesini doğru bulmadığımı yazmıştım. Çünkü kolay erişilebilen yerler cazibesini ve gizemini de yitiriyor. İnsanlar bu alanları kirletiyor, tahrip ediyor. Önce odun tüccarları bir yolunu bulup “gençleştirme” adı altında ormanlık alanları talan ediyor, ardından avcılar insanların ulaşamadığı zirvelere kaçan, nesli tükenmek üzere olan dağ keçilerini, keklikleri, tavşan ve tilkileri kural tanımadan acımasızca avlıyor.Mereto’nun turizme kazandırılması için birçok proje ve tanıtım çalışması yapılıyor. Mereto elbette önemli bir zenginliktir; tanıtılması ve sahiplenilmesi gerekir.
Ancak Mereto’dan farklı özelliklere ve zenginliklere sahip Zorê Vadisi’ni de bu arada göz ardı etmemek gerekir. Mereto’ya gösterilen duyarlılık ve ilginin Zorê Vadisi’ne de gösterilmesi şarttır.
Sason ile Kulp ilçeleri arasında uzanan Zorê Vadisi; doğal güzellikleri, endemik bitki çeşitliliği ve binlerce yıllık tarihi kalıntılarıyla önemli bir kültürel ve ekolojik mirastır. Vadinin en önemli tarihi değerlerinden biri, Balbaşı köyü yakınlarındaki Pile Kela ve çevresindeki mağara yerleşimleridir.
Bölgede Asurlar döneminden kaldığı düşünülen kale ve yerleşim izlerinin yanı sıra lahit mezarlar, doğal ve yapay mağaralar, mağara evleri ve çeşitli tarihi kalıntılar bulunmaktadır. Zorê mağaralarının izleri Neolitik dönemden antik çağ ve Orta Çağ’a kadar uzanmakta; bölgenin Urartular, Asurlar, Medler, Persler, Partlar ve diğer uygarlıklara ev sahipliği yaptığı belirtilmektedir.
Henüz kapsamlı arkeolojik araştırmaların yapılmadığı Zorê Vadisi, doğası ve binlerce yıllık tarihiyle önemli bir kültürel miras alanıdır. HES projesiyle sular altında kalma tehlikesi yaşayan bu alanın, baraj yerine arkeolojik araştırmalar, doğa koruma ve kültür turizmi açısından değerlendirilmesi gerekmektedir.
Çünkü Mereto Dağı kadar Zorê Vadisi de değerli ve önemlidir.
Zorê Vadisi’ni yaşatmak, tanıtmak ve sahip çıkmak; başta devletin ilgili kurumları olmak üzere hepimizin ortak görevidir.
Zor Vadisini gitmeyenler görmeyenler değerini bilemezler elbette, önce bir gidip görmek lazım.
Elektrik üretimi için alternatifler bulunabilir, ama doğal güzeliklerin, tarihi miraslar barajlarla yok edilirse bunun telafisi yoktur.
Bu nedenle Zore Vadisinde yapılmak istenen HES projesinin mutlaka ama mutlak iptal edilmesi gerekir.
Yorum yaz
Yorumları göster0 yorum
Yorumu bildir