İflas eden tekstilci ve mağdur işçiler...

Bir zamanlar kentin en önemli istihdam kapısı olarak görülen tekstil fabrikaları, ekonomik darboğaz nedeniyle birer birer kapanma riskiyle karşı karşıya. Batman’da tekstil sektörü alarm veriyor. Son olarak 150 kişiye ekmek kapısı olan Sağlam Birlik Denim Tekstil’in kapanması, hem işçilerin yaşadığı mağduriyeti hem de sektörün içinde bulunduğu çıkmazı bir kez daha gözler önüne serdi.

Batman’da tekstil sektörü uzun süredir ekonomik sıkıntılarla boğuşuyor. Her kapanan fabrika; ülke ekonomisi, Batman’ın istihdamı, üretim kapasitesi ve en önemlisi geçimini emeğiyle sağlayan işçiler açısından ciddi bir kayıp demek.

Kuşkusuz ki Batman’da bugün tekstil, en önemli istihdam ve kazanç kapılarından birisidir. Tekstil Kent projeleri hayata geçirilmeye çalışılıyor, kentin tekstilin başkenti olması hedefleniyor. Ancak bir taraftan yeni hedefler konuşulurken diğer taraftan mevcut fabrikaların kapanması, üzerinde ciddi biçimde düşünülmesi gereken bir çelişki olarak karşımızda duruyor.

Mağdur işçilerin bize ulaşmasıyla birlikte Batman’da 150 kişiye istihdam sağlayan Sağlam Birlik Denim Tekstil’in kapandığı haberini öğrenmiş olduk.

Önemli markalara üretim yaptığı belirtilen fabrikada çalışan işçiler, bir sabah işe gitmek üzere geldiklerinde kapının kapalı olduğunu, makinelerin ise fabrikadan götürüldüğünü görüyorlar.

İşçiler açısından yaşananlar yalnızca işlerini kaybetmekten ibaret değil. İddialara göre çalışanların yaklaşık bir buçuk aylık ücret alacakları bulunuyor. Kıdem ve diğer tazminat haklarıyla birlikte kişi başına düşen toplam alacağın 50 bin TL ile 100 bin TL arasında değiştiği ifade ediliyor. Fabrikayla çalışan esnafın da alacaklarının bulunduğu belirtiliyor.

Fabrikanın kapanması ile bir anda 150 kişi işsiz kaldı. İşçiler emeklerinin karşılığını bekliyor, aileler geçim kaygısı yaşıyor, alacaklı esnaf ise parasını tahsil etmenin yollarını arıyor.

İşçilerin tek isteği, alın terlerinin karşılığının ödenmesi ve mağduriyetlerinin giderilmesi için somut bir çözüm bulunması.

Sağlam Birlik Denim Tekstil, Batman Organize Sanayi Bölgesi 2. Cadde No:13 adresindeki kiralık fabrika binasında 2022 yılından bu yana faaliyet gösteriyormuş.

Elbette bir tekstil fabrikasının kapanmasının tek bir nedeni olmayabilir. Artan üretim maliyetleri, finansmana erişim güçlüğü, siparişlerdeki daralma ve büyük markaların üreticiler üzerindeki koşulları, sektörün karşı karşıya olduğu sorunlar üst üste gelince başka çıkış yolu bulmamış.

Elbette hiç kimse kurulu bir düzeni, emek verdiği bir işletmeyi kolay kolay kapatmak istemez. Fabrika sahibi Orhan Sağlam’ın da yaşadığı ekonomik sıkıntılar nedeniyle çıkış yolu bulamadığı anlaşılıyor. Ancak kapanma sürecinin bütün ayrıntılarını ve sorumlulukları kesin biçimde ortaya koyabilmek için tarafların açıklamalarının ve ilgili belgelerin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.

Çünkü ortada iki yönlü bir mağduriyet var: Bir tarafta işletmesini kaybeden bir fabrika sahibi, diğer tarafta alın terinin karşılığını bekleyen 150 çalışan ve alacaklı esnaf…

İşçilerin en çok tepki gösterdiği konu, fabrikanın kapanma biçimi. İddialara göre makineler, borçlar nedeniyle alacaklılara verildi veya satıldı. İşçiler ise fabrikaya geldiklerinde karşılarında kapalı bir kapı buldu. Fabrika sahibinin yöntemi elbette hoş değil.

Belki fabrika için başka seçenekler değerlendirilebilirdi. İşletmenin devredilmesi, satışa çıkarılması veya uzun vadeli kiralama gibi yollarla faaliyetlerin sürdürülmesi mümkün olabilir miydi? Bu seçeneklerin uygulanabilir olup olmadığını bilmiyoruz. .

Bir fabrikanın kapanması yalnızca makinelerin durması değildir. O makinelerin başında çalışan insanların geçim kaynaklarının da ortadan kalkmasıdır.

Konuyu duyar duymaz hem mağdur işçilerle görüştüm hem de olayın perde arkasını öğrenmek için araştırma yaptım.

İşçilerin mağduriyetinin giderilmesi amacıyla fabrikanın geçmişte yüzde 10 hissesine sahip olduğu belirtilen eski ortak Murat Özsüer’e de ulaştım. Özsüer, hisselerini aylar önce Orhan Sağlam’a devrettiğini, buna rağmen işçilerin alacaklarının ödenmesi için Sağlam’a ve yakınlarına ulaşmak amacıyla İstanbul’a gittiğini ifade etti.

Öte yandan Orhan Sağlam’ın, fabrikadan ayrılmadan önce kapanma gerekçelerini anlattığı bir mektup bırakmış.

Sağlam mektubunda, Fabrikanın kapanmasını önlemek için arsa, daire ve yaklaşık 5 milyon TL para harcadığını ve aylarca mücadele etmesine rağmen ekonomik koşullar, sendikal davalar ve Inditex/Zara’nın sendikanın şikayetlerine itibar ederek baskıları nedeniyle işletmeyi ayakta tutamadığını öne sürüyor.

Mektupta, özellikle Teksif Sendikası’nın girişimlerinin ve Zara’nın onayını iptal etmesinin süreci zorlaştırdığı iddia ediliyor. Sağlam, mevcut maliyetlerle üretimi sürdürmenin mümkün olmadığından da son çare fabrikayı kapattığını söylüyor.

Çalışanların mağduriyetinden dolayı üzgün olduğunu belirten Sağlam, artık maddi gücünün kalmadığını ifade ediyor. İşçilerin kendilerinden aidat alan sendikadan da çözüm ve yardım talep etmeleri gerektiğini dile getiriyor.

Mektubunda yaşananların yalnızca kendi işletmesiyle sınırlı kalmadığını, Türkiye’de fabrikaların kapanmasından ve üretimin azalmasından endişe duyduğunu belirten Sağlam, olayların şahsi sorumluluğunda olduğunu, eski ortakları Murat Özsüer ve Ümit Demir’in ise yaşananlarla ilgilerinin bulunmadığını savunuyor.

Burada önemli bir ayrıntının altını çizmek gerekiyor: Mektupta yer alan sendika ve marka hakkındaki ifadeler, fabrika sahibinin kendi değerlendirmeleri ve iddialarıdır. Bu iddiaların doğruluğu, ilgili tarafların açıklamaları ve somut belgelerle ayrıca değerlendirilmelidir.

Ancak mektuptaki ifadeler, Batman tekstil sektöründe yaşanan sıkıntıların boyutunu ve işletmelerin karşı karşıya kaldığı sorunların araştırılması gerektiğini ortaya koyuyor.

Fabrika sahibinin ekonomik gerekçeleri olabilir. Sendikayla yaşadığı anlaşmazlıklar bulunabilir. Büyük markaların üretim koşulları işletmeyi zorlamış olabilir bunda işçinin bir günahı yoktur.

Ancak hangi gerekçe öne sürülürse sürülsün, işçilerin emeğinin karşılığına ilişkin mesele görmezden gelinemez.

Bu nedenle tartışmanın merkezinde yalnızca fabrikanın neden kapandığı değil, işçilerin alacaklarının nasıl ödeneceği de bulunmalıdır.

Bu örnekte gösteriyor ki Batmanda tekstil sektörü can çekişiyor.

Sağlam Birlik Denim Tekstil’in kapanması, Batman açısından bir uyarı olarak görülmeli.

Kentte tekstil yatırımlarının artırılmasından söz ederken mevcut işletmelerin neden zorlandığını da sorgulamak zorundayız. Üretim maliyetleri, sipariş koşulları, finansman sorunları, ihracat pazarları ve iş gücü giderleri bütün yönleriyle ele alınmalı.

Küçük ve orta ölçekli üreticilerin ayakta kalabilmesi için ilgili kurumlar, sektör temsilcileri ve iş dünyası ortak bir çalışma yürütmeli. Üreticilerin sorunları yalnızca fabrikalar kapandıktan sonra değil, kapanma riski ortaya çıktığında da gündeme alınmalı.

Çünkü her kapanan fabrikanın ardından yalnızca bir iş yeri eksilmiyor; işsiz kalan yüzlerce insanın umudu, kent ekonomisinin bir parçası ve geleceğe dair güven de zarar görüyor.

Batman’ın tekstilin başkenti olması isteniyorsa önce Batman’daki tekstil işçisinin, üreticisinin ve esnafının ayakta kalması sağlanmalı.

Sağlam Birlik Denim Tekstil’de mağdur olduğunu belirten 150 işçinin alacakları konusunda bir an önce çözüm üretilmesini bekliyoruz. Fabrika sahibinin mektubunda dile getirdiği iddiaların da ilgili taraflarca açıklığa kavuşturulması gerekiyor.

Çünkü mesele yalnızca bir fabrikanın kapanması değil; Batman’da emeğin, üretimin ve istihdamın geleceğidir.