Futbol ayrıştırır mı?

Spor, insanlık tarihi boyunca farklı kültürleri, dilleri ve coğrafyaları ortak bir paydada buluşturan, bireyleri birbirine yakınlaştıran en güçlü evrensel araçlardan biri olarak görülmüştür. Özellikle futbol; barındırdığı centilmenlik, bütünlük, aidiyet ve kardeşlik kavramlarıyla kitleleri peşinden sürükleyen küresel bir tutkudur. İnsanlar haftanın yorgunluğunu atmak, bir araya gelmek, birlikte sevinip birlikte üzülmek ve en önemlisi "kaynaşmak" amacıyla sahaların ve tribünlerin etrafında kenetlenirler.

Ancak günümüzde futbol stadyumlarında yaşananlar, bu masum ve birleştirici tablonun yerini karanlık bir kutuplaşmaya bıraktığını acı bir şekilde gözler önüne sermektedir. Tribünlerde maçın keyfini çıkarmak, rekabetin estetiğini yaşamak yerine; ırkçı söylemlerin, ayrıştırıcı argümanların ve düşmanlaştırıcı tezahüratların merkeze alındığına tanıklık ediyoruz. Bu durum, futbolun ruhuna saplanmış zehirli bir hançer gibidir.

TRİBÜNLERDEN ZİHİNLERE YAYILAN METASTAZ: IRKÇILIK

Irkçılık ve ötekileştirme, futbol maçlarına ve taraftarların zihinlerine bir virüs gibi sızmış durumdadır. Eğer bu sosyal hastalığın tedavisinde geç kalınır ve acil müdahalelerde bulunulmazsa, spor sahaları toplumsal barışı zehirleyen birer nefret odağına dönüşecektir. Bölgeleri, kimlikleri ve insanları doğrudan "ötekileştirmek", onları potansiyel birer suçlu veya düşman olarak görmek; ırkçılığın toplumsal dokuda metastaz yapmış, yani iyice yayılmış ve tehlikeli bir hal almış biçimidir.

Halkı kin, nefret ve düşmanlığa açıkça teşvik eden bu tür eylem ve söylemlerin cezasız kalmaması hukukun ve vicdanın bir gereğidir. Yakın dönemde yaşanan Kocaelispor-Amedspor karşılaşmasındaki olaylar ve tribünlerdeki tehditkâr imgeler, ardından Galatasaray-Amedspor maçları sonrasında tartışma yaratan "sarı poşet/torba" sembolü ve argümanları, futbolun nasıl karanlık bir ayrıştırma aracına evrildiğini açıkça göstermiştir. Bu olaylar, artık ardı arkası kesilmeyen münferit taşkınlıklar değil, toplumsal barışı sarsan sistematik bir nefret dilinin tezahürleridir. Bu noktada "Artık yeter!" demenin ve toplumsal bir refleks göstermenin vakti çoktan gelmiştir.

ÇÖZÜMÜN ADRESİ: EĞİTİM VE ZİHNİYET DÖNÜŞÜMÜ

Bu tehlikeli gidişatın önüne geçebilmek, günü kurtaran kınama mesajlarının ötesine geçerek köklü ve cesur adımlar atmayı zorunlu kılmaktadır. İlk ve en önemli adım şüphesiz eğitim sisteminde gerçekleştirilecek köklü bir değişimdir.

 * Müfredatın Arındırılması: İlkokul yıllarından başlayarak çocukların zihnine ekilen veya ırkçılık/ayrımcılık içeren ifadelerin, kalıntıların, önyargı tohumlarının varsa müfredattan ve ders kitaplarından tamamen temizlenmesi gerekir. Çocuklar kimlikleri, dilleri veya kökenleri üzerinden değil, insan oldukları için değer görmelidir.

 * Evrensel İnsan Değerinin Aşılanması: Eğitim yuvalarında; insanın dili, ırkı, rengi ve coğrafyası ne olursa olsun eşsiz ve değerli olduğu fikri eksiksiz bir şekilde içselleştirilmelidir. Empati, hoşgörü ve birlikte yaşama kültürü teorik birer ders olmaktan çıkarılıp yaşam biçimi haline getirilmelidir.

Sonuç

Futbolun insanları ayrıştıran değil, yeniden birleştiren bir güç olabilmesi; sahalardaki nefret diline karşı ortak bir toplumsal irade ortaya konulmasına bağlıdır. Hukukun işletilmesi, cezaların caydırıcı olması ve en önemlisi eğitimle beslenen barışçıl bir neslin yetiştirilmesi hayati bir zorunluluktur. Unutulmamalıdır ki stadyumlarda kaybedilen sadece bir maç değil, insanlığımız ve ortak geleceğimizdir. Bu gidişata "dur" demek, hepimizin ortak sorumluluğudur.