Ünlü bir sinir bilimci olan Robert Sapolsky'in "Zebralar Neden Ülser Olmaz?" Adlı kitabı, stresin beden ve zihin üzerindeki etkilerini bilimsel ama anlaşılır bir dille anlatan en önemli popüler bilim eserlerinden biri. İtiraf etmeliyim ki ben de yeni tanıştım bu kitapla.
"Bir zebra, bir aslana en fazla 30 saniye tepki verir, sonra tekrar sakinleşip otlamaya döner. Bir insan ise hayali bir aslan için 30 yıl endişelenebilir."
Herhangi bir tehdit olmadan, sadece düşünce gücümüzle geçmişi ve geleceği şimdiye taşıyarak bedenimizi sürekli alarm halinde tutmayı başarıyoruz. Gelecek kaygısı, iş, para, çocuk, kariyer, makam, geçmiş yaşantılar, yeni ilişkiler... Bu kronik stres, vücudu sürekli alarmda tutar ve zamanla hastalıklara zemin hazırlar.
İnsanlar stres yaratır ve onu zihninde sürekli yaşatır.
Modern hastalıkların büyük kısmı da bu kronik stres döngüsünün ürünüdür.
Zebra aslanı gördüğünde korku yaşar. Aslan gittikten sonra korku biter.
Ama insan, aslan gittikten sonra da zihninde yaşamaya devam eder.
"Ya yarın yine gelirse?" "Ya bir dahaki sefere kaçamazsam?" "Ya herkes benim zayıf olduğumu anlarsa?" Biz duyguyu zamana yayarız.
Tehdidi zihinsel olarak üretiriz. Henüz olmamış olana karşı bedenimizi savaşa sokarız.
Yani ortada gerçek bir aslan yoktur. Ama beden yine de koşuyormuş gibi yaşar.
Bu aslında kuruntu ve vesvesedir. Allah'a teslim olmamaktır. Sürekli zihne korku ve endişe pompalayarak ruhumuzu, kalbimizi ve bedenimizi zehirlemektir.
Biz insanlar, olmuş olan ve olacak olanla çok fazla ilgiliyiz. Oysa kadere iman edersek tüm nafile endişe ve korkulardan kurtulmuş oluruz. Kadere iman, insanı geçmişin pişmanlığından ve geleceğin kaygısından kurtarır; kalbe huzur, ruhuna denge verir.
Geçmiş ve gelecekteki endişeleri yaşadığımız ana taşıyarak hayatımızı karamsarlığa dönüştürmek yerine, şimdiliğe odaklanıp hayatı akışa bırakmak gerekir.
Kısacası :
"Bir problemin var mı? var
Çözümü var mı? var
O zaman problem yok.
Bir problemin var mı? var
Çözüm var mı? yok
O zaman yine problem yok"
O yüzden nafile endişe ve kuruntularla hayatını zehirlemeye ne hacet var.