Kürt siyasal tarihinde bazı isimler vardır; yalnızca bir insanı değil, bir hafızayı, bir direnişi, bir bedeli temsil eder. Leyla da o isimlerden biridir. Kürtler için Leyla, sıradan bir ad değil; mücadeleyle, onurla ve ağır bedellerle yoğrulmuş siyasal bir simgedir.
Bu isim, önce Leyla Kasım ile kazındı hafızalara.
1952 yılında Hanekin’e bağlı Bamili köyünde dünyaya gelen Leyla Kasım, genç yaşında halkının sesi olmayı seçti. Bağdat Üniversitesi’nde sosyoloji okurken Kürt Öğrenci Birliği’nde aktif rol aldı, Kürt kadınlarının ve Kürt halkının hakları için mücadele etti. Baas rejiminin baskı döneminde, Kürtlerin sesini dünyaya duyurma çabası onun idam sehpasına yürütülmesiyle sonuçlandı.
12 Mayıs 1974’te Bağdat’ta idam edildi. Irak tarihinde idam edilen ilk kadın siyasi mahkûm oldu. Rivayet edilen son sözleri, bir kehanet gibiydi:
“Beni öldürün ama bilin ki benim ölümümle binlerce Kürt uyanacak.”
O günden sonra Leyla adı, Kürtler için artık sadece bir isim değil, bir yemin oldu.
Yıllar sonra bu isim, bu kez Leyla Zana ile Türkiye’de yeniden anlam kazandı.
1961’de Silvan’da doğan Leyla Zana, eğitime erişememiş, okuma yazmayı cezaevindeki eşinin ardından kendi çabasıyla öğrenmiş bir kadındı. Ama iradesi, önüne konulan tüm engellerden büyüktü. 1991’de Meclis’e giren ilk Kürt kadın milletvekillerinden biri oldu. Yemin kürsüsünde ettiği birkaç Kürtçe kelime, onu yıllarca hapisle cezalandırdı.
Yaklaşık on yıl cezaevinde kaldı; ama düşüncesinden, sözünden, onurundan vazgeçmedi. İnsan hakları mücadelesiyle dünya tarafından tanındı, ödüller aldı. Türkiye’de ise hâlâ tartışmalı bir isim olarak anılıyor.
İşte bu yüzden Leyla ismi Kürtler için vazgeçilmezdir.
Bir çocuğa bu isim verildiğinde yalnızca bir ad konmaz; bir hafıza, bir direniş, bir bedel emanet edilir.
Bu gerçeği bilmeden, ya da bilip de bilmezden gelerek bir spor tribününde bu isme hakaret etmek, sadece bir sözsüzlük değil, ahlaki bir çöküştür.
Bursa Spor taraftarlarının sergilediği o çirkin, incitici ve saygısız tavır kabul edilemez. Spor; rekabet olabilir ama nefret olamaz. Spor; aidiyet olabilir ama aşağılamaya dönüşemez. Spor; kardeşliktir, dostluktur, insani bir buluşmadır.
Bir halkın değerine, kutsalına, hafızasına dil uzatmak; kimseyi büyütmez, sadece küçültür.
İnsanlık, başkasının acısına saygı duyabilme erdemidir.
Leyla bir isimdir, evet.
Ama bazı isimler vardır ki taşınmaz; taşır.
Ve Leyla, Kürt halkının taşıdığı en ağır, en onurlu isimlerden biridir.