Toplumun vicdanı olması beklenen Sivil Toplum Kuruluşları, günümüzde ne yazık ki toplumdan çok kendileri için çalışır hâle geldiler.
Elbette bu eleştirinin dışında tutulması gereken, gerçekten toplumsal fayda için emek veren, gönüllülüğün hakkını veren STK’lar da vardır. Onları tenzih ederim. Ama ben bir elbise dikeceğim; bu elbise kime uyarsa, sözüm onadır.
Bir sivil toplum örgütü, adından da anlaşılacağı üzere toplum için, kamu yararı için, ortak iyilik için vardır. Ancak bazıları, bu kutsal misyonu kişisel çıkarın bir aracı hâline getirmiştir.
Kimi, temsil ettiği derneği ya da vakfı, kendi siyasi hedeflerine giden bir basamak olarak kullanır. Kimi, kurumun potansiyelini, toplumun değil kendi “terfi”sine, “tayin”ine, hatta “mevki” beklentisine tahvil eder.
Toplumun sesi olması gereken sivil toplum, bazı ellerde sessizliğin, menfaatin, hatta ikiyüzlülüğün sesi hâline gelmiştir. “Toplum adına” konuşurken aslında “kendileri adına” konuşan bu kişiler, STK değil, olsa olsa SÖK —“Sivil Özel Kuruluşu”— olabilirler.
Bir STK temsilcisinin siyasilerin kapısında müdürlük, daire başkanlığı, bürokratik atama peşinde koşması; toplumun değil kendi geleceğinin peşinde koştuğunun açık göstergesidir. Bu tutum, hem sivil toplum kavramını zedeler hem de topluma olan güveni eritir.
Unutulmamalıdır ki, STK demek, çıkarın değil, inancın; makamın değil, hizmetin adresidir.
Bir derneğin ya da vakfın başında olmak, bir kartvizit ya da nüfuz alanı değil, bir sorumluluk yeminidir.
Buradan ilgili kurumlara da bir çağrı yapmak gerekir: Dernekler İl Müdürlükleri, bu kuruluşların faaliyetlerini yalnızca kağıt üzerinde değil, sahada da denetlemelidir. Her STK’nın tüzüğü, bir toplumsal sözleşme niteliğindedir; bu sözleşmeye aykırı hareket eden yapılar ya uyarılmalı ya da kapatılmalıdır.
Sivil toplum, kişisel menfaatin değil, toplumsal vicdanın alanıdır.
Eğer bu alan kirlenirse, toplumun sesi kısılır, vicdanı susar, iyilik örgütlenemez.
Gerçek STK’lar, makamdan değil hakikatten güç alanlardır.
Onlar, görünmek için değil, görülmeyeni görünür kılmak için vardır.