Irak’ta, Suriye’de hâlâ varlığını sürdüren aşiret yapıları gözümün önüne geldikçe aklıma çoğu zaman; tek adamlılık, despotluk, kan davaları, ağalık ve zorbalık gibi kavramlar geliyor. Bu yüzden, Batman’ın güçlü aşiretlerinden birine mensup olsam da aşiret derneklerine bu güne kadar hep mesafeli durmuşumdur.
Çünkü bu şehir, özellikle 1980’li yıllardan önce aşiretçilikten, ağalıktan ve feodal düzenden çok çekti. Peki geçmişten ders çıkarıldı mı? Dernekleşme ile birlikte daha demokratik bir anlayış mümkün mü? Açıkçası bu soruların cevabı hâlâ zihnimi meşgul ediyor.
Ancak son dönemde ortaya çıkan bazı örnekler, bu önyargıları sorgulamama neden olmuyor değil.
Her ne kadar kendilerini doğrudan “aşiret” olarak tanımlamasalar da kamuoyunda aşiret olarak algılanan Tımoklular Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği, bu güne kadar ki duruşu ve yaptıkları ile dar aşiretçilik anlayışından uzak, daha kapsayıcı ve modern bir görüntü çiziyor.
Saha bir yıl önce kurulmuş olmasına rağmen sadece kendi üyeleriyle sınırlı kalmayıp, şehrin sosyal meselelerine dair söz söyleyen bir yapı haline gelmiş durumda.
Dernek; toplumsal barış için arabuluculuk yapıyor, husumetlerin sona erdirilmesine katkı sunuyor. Sosyal dayanışmayı güçlendirmek adına düğünlerde takı sınırı gibi toplumun ekonomik yükünü hafifletecek öneriler geliştiriyor. Kültür ve turizm alanında da bölgeye değer katma hedefi taşıyor.
Daha da önemlisi, doğanın korunması gibi çoğu zaman geri planda kalan bir konuda ciddi bir duyarlılık sergiliyorlar.
Derneğin başında ise hukukçu kimliği ve insan hakları duyarlılığıyla tanınan Avukat Ferhat Bayındır bulunuyor. Tımoklular Derneğinde bu süreçte başkanlık yapması, derneğin yaptığı çalışmaların ciddiyetini artıran önemli bir unsur elbette.
Geçtiğimiz günlerde dernek yönetimi tarafından bana ulaştırılan bir davetiye, derneğin önemli bir adım atmaya hazırlandığını gösteriyor.
26 Nisan 2026 tarihinde Batman’da düzenlenecek “Toplumsal Bilinçlendirme Konferansı/Şöleni”; uyuşturucu, fuhuş, tefecilik, dolandırıcılık, yasadışı bahis ve doğa tahribatı gibi toplumun kanayan yaralarına dikkat çekmeyi amaçlıyor. Etkinlikte müzikten tiyatroya, şiirden dengbêj geleneğine kadar farklı unsurların yer alması planlanıyor.
Doğrusu, böylesine ciddi meselelerin ele alınacağı bir ortamda sanatla harmanlanmış bir format ilk bakışta biraz karmaşık görünüyor. Hatta bir konferanstan ziyade daha sistemli bir “forum” yapısı belki daha verimli olabilirdi. Çünkü sorunlar ağır, başlıklar derin.
Ama diğer taraftan şu gerçeği de göz ardı etmemek gerekiyor: Batman’da ilk kez bu kadar geniş kapsamlı toplumsal sorunların bir arada tartışmaya açılması başlı başına önemli bir adımdır.
Eksikleri olabilir, yöntemi tartışılabilir. Ancak niyetin ve atılacak olan adımın kendisi kıymetlidir.
Belki de bu toplumsal duyarlılık sayesinde de, Aşiret kökenli yapılar, geçmişin yükünü taşıyan yapılar olmaktan çıkıp, topluma yön veren sivil aktörlere dönüşecektir.
Tımoklular Derneği’nin attığı bu adımlar diğer aşiret derneklerine de yol gösterici olursa eminim ki, benim gibi dar aşiretçilik konusunda kaygıları olanların bakış açısını da değiştirecektir.
Bundan sonrası için önemli olan, aşiret derneklerinin bu tür çabaları samimiyetle sürdürmesidir.
Bu tür etkinlik örnekleri artıkça Aşiret dernekleri de demokratik bir işleyiş noktasında gelişir ve topluma da güven verirler.
Timok’ lular derneğinin attığı bu önemli adım sayesinde şehrimizin kangrenleşen sorunlarına çözüm sağlayacağını umuyor şimdiden bu gayretleri için kendilerini tebrik ediyorum.